Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 150

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

Devanagari script

तद्वदेवैष्यलग्नासूनेवं व्याप्तास्तथा क्रमात् । शेषं त्रिंशत्क्रमाद्ध्यस्तमशुद्धेन विभाजितम् ॥ १५० ॥

Transliteration

tadvadevaiṣyalagnāsūnevaṃ vyāptāstathā kramāt | śeṣaṃ triṃśatkramāddhyastamaśuddhena vibhājitam || 150 ||

Translation

ដូចគ្នានោះ សម្រាប់លគ្នាដែលនឹងមកដល់ផងដែរ គួរធ្វើតាមលំដាប់ជំហានៗ។ បន្ទាប់មក សំណល់ដែលដាក់ជាបន្តបន្ទាប់ជាឯកតា៣០ ត្រូវចែកដោយតម្លៃមិនទាន់កែសម្រួល (មុននេះ)។

Word by Word

• तद्वत्: likewise
• तद्वत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; उपमानार्थे (like that)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• ऐष्य-लग्न-असून्: the asus attached to the future (point)
• ऐष्य-लग्न-असून्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऐष्य + लग्न + असु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (ऐष्ये लग्नाः असवः)

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)

• व्याप्ताः: pervaded/obtained
• व्याप्ताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• तथा: in the same way
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/अनुक्रमवाचक

• क्रमात्: stepwise/in order
• क्रमात्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th) एकवचन-रूपेण अव्ययीभूत (adverbial ablative)

• शेषम्: the remainder
• शेषम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• त्रिंशत्: thirty
• त्रिंशत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: त्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्याशब्द; अव्ययवत् प्रयोगः (numeral, indeclinable-like)

• क्रमात्: in sequence
• क्रमात्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूत; पुनरुक्ति

• ध्यस्तम्: placed/added (as assigned)
• ध्यस्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्या/ध्यै (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; अर्थे ‘placed/added’ (technical)

• अशुद्धेन: by the uncorrected value
• अशुद्धेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अशुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• विभाजितम्: divided
• विभाजितम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: वि-भज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि

Speaker

Narada (instructional discourse in a technical/vidya section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights disciplined, step-by-step application of sacred knowledge (vidyā), showing that dharma-oriented practice also relies on precision and correct method, not guesswork.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: accurate Jyotiṣa/ritual timing supports orderly observance of vows and worship; devotion is strengthened when practices are performed with proper calculation and procedure.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: a computational procedure involving successive steps, a remainder, and division—using a thirty-unit measure consistent with rāśi (30°) style segmentation.