Shloka 15
जयद्रथ-निग्रहः — Jayadratha Restrained, Shamed, and Released
अतश्वापि विरुद्धस्ते क्रतुरेष नृपोत्तम । नरेश्वर! राजाके इस प्रकार आदेश देनेपर विप्रवर पुरोहितने वहाँ आये हुए अन्य ब्राह्मणोंके साथ इस प्रकार उत्तर दिया।--“कौरवश्रेष्ठ! नृपशिरोमणे! राजा युधिष्ठिरके जीते आपके कुलमें इस उत्तम क्रतु राजसूयका अनुष्ठान नहीं किया जा सकता। महाराज! अभी आपके दीर्घायु पिता धृतराष्ट्र भी जीवित हैं
ataś cāpi viruddhas te kratur eṣa nṛpottama |
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ដូច្នេះ ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏ឧត្តម យញ្ញៈនេះក៏ផ្ទុយនឹងស្ថានភាពរបស់អ្នកដែរ»។ ពេលព្រះមហាក្សត្របញ្ជាដូច្នោះ ព្រាហ្មណ៍បូជាចារ្យដ៏ប្រសើរបំផុតបានឆ្លើយ—ជាមួយពួកព្រាហ្មណ៍ផ្សេងទៀតដែលមកដល់ទីនោះ—ថា៖ «ឱ កૌរវៈដ៏ប្រសើរបំផុត ឱ អលង្ការនៃអ្នកគ្រប់គ្រង ដរាបណាព្រះបាទយុធិស្ឋិរ នៅរស់នៅ ក្នុងវង្សរបស់អ្នក មិនអាចអនុវត្តរាជសូយៈដ៏ល្អឥតខ្ចោះនេះបានទេ។ លើសពីនេះ ព្រោះឪពុករបស់អ្នក ធ្រឹតរាស្ត្រ ដែលមានអាយុវែង នៅរស់នៅទៀត ពិធីនេះមិនសមស្របសម្រាប់អ្នកឡើយ។ ទោះយ៉ាងណា ឱ ព្រះអម្ចាស់ មានយញ្ញៈសត្រៈដ៏ធំមួយផ្សេងទៀត ដែលមានកិត្តិយសស្មើរាជសូយៈ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Ritual and political acts must align with dharma: legitimacy, seniority, and rightful sovereignty matter. A rājasūya is not merely a ceremony but a public claim to paramount rule; performing it while a rightful senior king or a legitimate sovereign (here, Yudhiṣṭhira) is alive is deemed improper.
A king orders the performance of the rājasūya. The royal priest, supported by other Brahmins, refuses and explains that the rite is unsuitable because Yudhiṣṭhira is alive and because the king’s father Dhṛtarāṣṭra still lives; the priest then points to an alternative great sacrifice comparable to the rājasūya.