Shloka 110
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
क्षत्रियाश्ष प्रवर्तन्ते सर्ववर्णानुरंजनै: । वैश्या: कृषिं यथान्यायं कारयन्ति नराधिप
kṣatriyāś ca pravartante sarvavarṇānurañjanaiḥ | vaiśyāḥ kṛṣiṃ yathānyāyaṃ kārayanti narādhipa |
វៃសម្បាយណៈ បាននិយាយថា៖ «ពួកក្សត្រិយៈ ប្រតិបត្តិភារកិច្ចរបស់ខ្លួន ដោយបង្កើតការពេញចិត្ត និងទទួលបានមេត្តាចិត្តពីវណ្ណៈទាំងអស់—ធ្វើឲ្យមនុស្សទាំងអស់សុខសាន្ត និងរីករាយ។ ចំណែកពួកវៃស្យៈ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ក៏ធ្វើឲ្យការកសិកម្ម និងការជួញដូរ ប្រព្រឹត្តទៅតាមយុត្តិធម៌ និងច្បាប់ល្អត្រឹមត្រូវ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical model of social functioning: rulers (kṣatriyas) uphold stability by ensuring the welfare and satisfaction of all groups, while producers/merchants (vaiśyas) sustain society through agriculture and economic activity conducted according to nyāya—fairness, law, and propriety.
Vaiśampāyana describes normative conduct within society, highlighting how different social orders perform their roles: the kingly/warrior class governs by conciliating and caring for all varṇas, and the vaiśya class organizes cultivation and livelihood in a just and orderly manner.