Shloka 16
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Brahmacarya and the Formless Brahman
Udyoga Parva 44
द्वादशैते महादोषा मनुष्यप्राणनाशना: । सनत्सुजातजी कहते हैं--राजन्! शोक
dvādaśaite mahādoṣā manuṣyaprāṇanāśanāḥ | yato yajñāḥ pravardhante satyasyaivāvaro dhanāt | manasānyasya bhavati vācānyasyātha karmaṇā ||
សនត្សុជាតៈ បានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! មានទោសធំ ១២ យ៉ាង ដែលបំផ្លាញជីវិតមនុស្ស៖ សោក កំហឹង លោភ កាម តម្លើងខ្លួន ងងុយដេកលើសកម្រិត ច្រណែន មោហៈ តណ្ហា ភ័យខ្លាច ការរកកំហុសក្នុងគុណធម៌ និងការនិយាយបង្ខូច។ ព្រោះមិនបានដឹងច្បាស់សច្ចៈ—ព្រះព្រហ្ម (Brahman) ដែលជាសេចក្តីពិត—ទើបយញ្ញៈដែលជំរុញដោយកាមកើនឡើង។ មនុស្សម្នាក់ធ្វើយញ្ញៈដោយចិត្ត មនុស្សម្នាក់ដោយពាក្យ និងមនុស្សម្នាក់ដោយសកម្មភាពនៃកាយ»។
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Sanatsujāta warns that twelve inner vices are ‘life-destroying’ and urges ethical self-governance. He further reframes yajña as not merely an external rite: sacrifice can be mental, verbal, or physical, and when Truth (Brahman/Satya) is not realized, people multiply desire-driven rituals instead of pursuing inner realization.
In Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs King Dhṛtarāṣṭra during a grave political-moral crisis preceding the war. The teaching turns from courtly anxiety to spiritual counsel: identifying destructive emotions and redirecting attention from outward, wealth-linked ritualism to inner discipline and truth-awareness.