Shloka 3
Adhyāya 90 — Protection of Livelihoods, Brahmanical Subsistence Norms, and Royal Oversight (राष्ट्रवृत्ति-राष्ट्रगुप्ति-उपदेशः)
विप्रश्नेत् त्यागमातिष्ठेदात्मार्थ वृत्तिकर्शित: । परिकल्प्यास्य वृत्ति: स्थात् सदारस्य नराधिप
bhīṣma uvāca | vipraḥ śneta tyāgam ātiṣṭhed ātmārtha-vṛtti-karśitaḥ | parikalpyāsya vṛttiḥ sthāt sadāraś ca narādhipa, rājan |
ភីष្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ប្រសិនបើព្រះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ អស់កម្លាំងដោយខ្វះមធ្យោបាយចិញ្ចឹមជីវិតសម្រាប់ខ្លួន ហើយកំពុងត្រៀមចាកចេញពីដែននេះទៅកាន់ទីផ្សេង នោះជាកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នក—ឱ អធិរាជនៃមនុស្ស—ត្រូវរៀបចំមធ្យោបាយរស់នៅឲ្យគាត់ ដោយធានាឲ្យគាត់ និងគ្រួសាររស់នៅបាន។ ដោយធ្វើដូច្នេះ ព្រះមហាក្សត្ររក្សាធម៌ ដោយការពារចំណេះដឹង និងអ្នកដែលរស់ដោយចំណេះដឹងនោះ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king must ensure that a brahmin who is weakened by lack of livelihood is provided for—along with his household—so that he need not abandon the kingdom; this is presented as a concrete obligation of rajadharma.
In Bhishma’s instruction to the king during the Shanti Parva, he describes a scenario where a brahmin, unable to sustain himself, prepares to leave the realm; Bhishma states that the ruler should intervene by arranging stable support for the brahmin and his family.