Shloka 5
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
सो<पि विंशत्यधिपतिर्वत्तं जानपदे जने । ग्रामाणां शतपालाय सर्वमेव निवेदयेत्
so 'pi viṁśaty-adhipatir vṛttaṁ jānapade jane | grāmāṇāṁ śata-pālāya sarvam eva nivedayet ||
ភីष្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ដូចគ្នានេះដែរ មន្ត្រីដែលគ្រប់គ្រងម្ភៃភូមិ គួរតែស៊ើបអង្កេតឲ្យដឹងច្បាស់អំពីស្ថានភាពទាំងមូលរបស់ប្រជាជនក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន ហើយរាយការណ៍អ្វីៗទាំងអស់ទៅកាន់មន្ត្រីធំដែលទទួលខុសត្រូវលើរយភូមិ។ ខគម្ពីរនេះបង្ហាញខ្សែសង្វាក់នៃការទទួលខុសត្រូវតាមជាន់ថ្នាក់ ដើម្បីឲ្យស្ថានភាព និងបទល្មើសក្នុងមូលដ្ឋាន ត្រូវបានដឹង កត់ត្រា និងបញ្ជូនឡើងលើដោយមិនលាក់បាំង—ដើម្បីឲ្យការគ្រប់គ្រងបម្រើសណ្តាប់ធ្នាប់ និងយុត្តិធម៌ មិនមែនភាពចៃដន្យតាមអំណាចឡើយ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s administration should be structured with clear tiers of responsibility: each local officer must investigate conditions and wrongdoing in his jurisdiction and report fully to the higher authority, ensuring transparency and effective justice.
Bhishma is instructing on statecraft in the Shanti Parva, describing how reports should move upward from smaller to larger administrative units—here, from the officer of twenty villages to the officer of a hundred—so the kingdom remains informed and well-governed.