Shloka 10
Varṇāśrama-ācāra and Vikarma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Safe Dharmas (शिवधर्मप्रश्नः)
अधीत्य वेदान् कृतसर्वकृत्य: संतानमुत्पाद्य सुखानि भुक्त्वा | समाहित: प्रचरेद् दुश्चरं यो गार्हस्थ्यधर्म मुनिधर्मजुष्टम्
bhīṣma uvāca | adhītya vedān kṛta-sarva-kṛtyaḥ santānam utpādya sukhāni bhuktvā | samāhitaḥ pracared duścaraṃ yo gārhasthya-dharmaṃ muni-dharma-juṣṭam ||
ភីស្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឥឡូវ ចូរស្តាប់ធម៌នៃគ្រួសារ។ អ្នកណាបានសិក្សាវេទទាំងឡាយរួចរាល់ បំពេញកិច្ចការដែលបានបញ្ញត្តិទាំងអស់ បង្កើតកូនចៅ ហើយរីករាយនឹងសុខស្រួលដែលសមគួរនៃជីវិតគ្រួសារ—ហើយនៅតែមានចិត្តមាំមួន ប្រមូលផ្តុំ—អនុវត្តធម៌ដ៏លំបាករបស់គ្រួសារ ដែលស្របនឹងវិន័យរបស់មុនី នោះជាអ្នកប្រសើរពិត»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the ideal householder: one who completes Vedic learning and prescribed duties, sustains family life through legitimate enjoyments and progeny, yet remains mentally disciplined and lives with sage-like restraint. Household life is presented as spiritually weighty and difficult, but excellent when aligned with ethical self-control.
In the Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma after the war. Here he describes the standards of gārhasthya-dharma, emphasizing that a householder who fulfills scriptural obligations and family responsibilities while maintaining inner composure and ascetic virtues is worthy of high regard.