Shloka 4
Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
ऋषय ऊचु: बीजैर्यज्ञिषु यष्टव्यमिति वै वैदिकी श्रुति: । अजरसंज्ञानि बीजानि च्छागं नो हन्तुमर्हथ
ṛṣaya ūcuḥ—bījair yajñeṣu yaṣṭavyam iti vai vaidikī śrutiḥ | ajarasaṃjñāni bījāni chāgaṃ no hantum arhatha ||
ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះទេវតា! វេដិកស្រុតិបានបញ្ជាក់ថា ក្នុងពិធីយញ្ញ គួរធ្វើយជនដោយគ្រាប់ពូជ (ធញ្ញជាតិ)។ គ្រាប់ពូជទាំងនោះឯងមាននាមថា “អជ”។ ដូច្នេះ ពួកយើងមិនគួរត្រូវបង្ខំឲ្យសម្លាប់ពពែឡើយ។ សូមឲ្យយញ្ញសម្រេចដោយគ្មានហិង្សា តាមន័យពិតនៃស្រុតិ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse argues for non-violence in sacrifice by appealing to Vedic authority: true yajña can be performed with offerings like seeds/grains, and one should not justify killing a goat when the śruti can be understood in a non-violent way.
Within Bhīṣma’s instruction, the sages present a reasoned objection: they cite śruti to claim that offerings should be made with seeds, and they use the term ‘aja’ (a name associated here with seeds) to argue that demanding a goat’s slaughter is improper.