Shloka 42
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
त्रिदण्डादिषु यद्यस्ति मोक्षो ज्ञानेन कस्यचित् । छत्रादिषु कथं न स्यात् तुल्यहेतौ परिग्रहे
tridaṇḍādiṣu yady asti mokṣo jñānena kasyacit | chatrādiṣu kathaṁ na syāt tulya-hetau parigrahe ||
ព្រះបាទជនកៈ «បើសម្រាប់មនុស្សណាម្នាក់ ការរំដោះអាចសម្រេចបានដោយចំណេះដឹង ខណៈពាក់កាន់ឈើច្រត់បី (ត្រីទណ្ឌ) និងសញ្ញានៃសមណៈផ្សេងៗ នោះហេតុអ្វីបានជាមិនអាចសម្រេចបានដោយចំណេះដឹងដូចគ្នា ខណៈកាន់ឆត្រ និងនិមិត្តសញ្ញារបស់ព្រះរាជាផង? ព្រោះមូលហេតុដែលគេថាជាឧបសគ្គ គឺ ‘ការកាន់កាប់’ មានសភាពដូចគ្នាទាំងពីរ៖ មួយប្រមូលត្រីទណ្ឌជាដើម មួយទៀតប្រមូលឆត្រជាដើម»។
जनक उवाच
Educational Q&A
Liberation depends on liberating knowledge and inner non-attachment, not on external status-symbols. If ‘possession’ is blamed as an obstacle, then ascetic insignia can be as much a possession as royal emblems; therefore mokṣa cannot be restricted to a costume or social role.
King Janaka argues against the idea that only a renunciant bearing the triple staff can attain liberation. He challenges the double standard by comparing ascetic insignia (tridaṇḍa, etc.) with royal insignia (parasol, etc.), asserting that the real issue is attachment, not the outward objects.