Shloka 28
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
प्रादेशमात्रे हृदि निःसृतं यत् तस्मिन् प्राणानात्मयाजी जुहोति । तस्याग्निहोत्रं हुतमात्मसंस्थं सर्वेषु लोकेषु सदेवकेषु
prādeśamātre hṛdi niḥsṛtaṃ yat tasmin prāṇān ātmayājī juhoti | tasyāgnihotraṃ hutam ātmasaṃsthaṃ sarveṣu lokeṣu sadevakeṣu ||
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ អ្នកដឹងពិតដែលធ្វើយញ្ញាខាងក្នុង បូជាថាមពលជីវិតទាំងឡាយចូលទៅក្នុងអណ្តាតភ្លើងនៃចិត្តដឹង ដែលបានកើតឡើងក្នុងបេះដូង នៅក្នុងលំហត្រឹមមួយចន្លោះដៃ។ ទោះអគ្និហោត្ររបស់គាត់ធ្វើនៅក្នុងខ្លួនឯងក៏ដោយ ប៉ុន្តែដោយសារគាត់ជាមួយនឹងអាត្មាសកល កម្មអគ្និហោត្រនោះដូចជាបានសម្រេចនៅគ្រប់លោកទាំងអស់ជាមួយទេវតា—ដល់ថ្នាក់ថា ដោយការស្ងប់ស្ងាត់ និងការពេញចិត្តនៃប្រាណរបស់គាត់ ប្រាណនៃសកលលោកទាំងមូលក៏ដូចជាបានពេញចិត្តផងដែរ។
व्यास उवाच
Educational Q&A
External ritual is reinterpreted as an inner yajña: the wise person offers the prāṇas (including senses and mind) into the Self’s inner light in the heart. Because the realized person abides as the universal Self, this inward offering is said to be effective for all worlds, expressing the ethical ideal that self-mastery and inner purification have universal benefit.
Vyāsa is describing the practice and stature of a jñānī who performs ātma-yajña. The verse portrays a contemplative ‘agnihotra’ occurring within the heart-space, where the practitioner dissolves the functions of life and mind into consciousness, and it frames this as a cosmic act reaching even the realms of the gods.