Shloka 11
Ātma-saṃyama-dharma: One-pointedness of Mind and Senses (शुक–व्यास संवादः)
इत्येतच्छोतुमिच्छामि प्रमाणं तूभयं कथम् । कर्मणामविरोधेन कथं मोक्ष: प्रवर्तते
ity etac chrotum icchāmi pramāṇaṁ tūbhayaṁ katham | karmaṇām avirodhena kathaṁ mokṣaḥ pravartate ||
សុកទេវបានសួរ៖ «ខ្ញុំចង់ស្តាប់ឲ្យច្បាស់ថា តើធ្វើដូចម្តេចឲ្យព្រះវាចាទាំងពីរនេះមានអធិការភាពបាន—ទាំងការបញ្ជាឲ្យធ្វើកម្ម និងការបញ្ជាឲ្យលះកម្ម? បើវាហាក់ដូចជាផ្ទុយគ្នា តើដោយហេតុផលអ្វីបានជាគេគួរទទួលវាជាសក្ខីភាពនៃសាស្ត្រ? ហើយបន្ថែមទៀត ដោយមិនប្រឆាំងនឹងវិស័យនៃកាតព្វកិច្ចដែលបានកំណត់ តើមោក្ខៈកើតមានបានយ៉ាងដូចម្តេច?»
शुक उवाच
Educational Q&A
The verse frames a central śāstric problem: Vedic teachings sometimes prescribe action (karma, duties/rites) and elsewhere praise renunciation. Śuka asks how both can be valid authorities and how liberation can arise without contradicting the domain of duty—inviting a reconciliation such as differing contexts/eligibilities, stages of life, or inner renunciation while outwardly performing duty.
Śuka, in dialogue with his father (traditionally Vyāsa), requests clarification on an apparent contradiction in scripture: ‘perform action’ versus ‘abandon action.’ He seeks an interpretive principle that preserves the authority of both and a practical account of how mokṣa is attained without rejecting prescribed conduct.