Previous Verse
Next Verse

Shloka 733

ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana

River-of-Saṃsāra Metaphor

विद्वान प्राप्यैवमत्यर्थ न प्रहृष्येन्न च व्यथेत्‌ काल ([प्रारब्ध) ही सबकी उत्पत्ति और संहारका कर्ता है। दूसरी सारी वस्तुएँ इसमें कारण नहीं मानी जा सकतीं; अतः विद्वान्‌ पुरुष नाश-विनाश

vidvān prāpyaivam atyarthaṁ na prahṛṣyen na ca vyathet | kālaḥ sarvasya utpatti-saṁhārayoḥ kartā | dvitīyāḥ sarvā vastavaḥ asmin kāraṇaṁ na manyante | ataḥ vidvān puruṣo nāśa-vināśam aiśvaryaṁ sukha-duḥkham abhyudayaṁ vā parābhavaṁ vā prāpya na atyanta-harṣaṁ kuryān na ca atīva vyathitaḥ syāt ||

ភីṣ្មៈបាននិយាយថា៖ «បុរសប្រាជ្ញា ដឹងយ៉ាងនេះហើយ មិនគួររីករាយលើសកម្រិត និងមិនគួរធ្លាក់ចូលក្នុងទុក្ខសោកខ្លាំងពេកឡើយ។ កាលៈ (ពេលវេលា) តែមួយគត់ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាអ្នកបង្កើតការកើតឡើងទាំងអស់ និងការបំផ្លាញទាំងអស់; វត្ថុផ្សេងៗទៀត មិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមូលហេតុពិតប្រាកដទេ។ ដូច្នេះ នៅពេលជួបការបាត់បង់ និងវិនាសកម្ម ឬជួបអំណាច និងសម្បត្តិ ជួបសុខ និងទុក្ខ ជួបការឡើងកម្ពស់ ឬការបរាជ័យ បុរសប្រាជ្ញា មិនគួរត្រូវបាននាំឲ្យហួសហេតុដោយសេចក្តីរីករាយខ្លាំង និងមិនគួរត្រូវបានលប់លាន់ដោយសេចក្តីសោកសៅឡើយ»។

विद्वान्a wise man
विद्वान्:
Karta
TypeNoun
Rootविद्वस्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootप्र-आप्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
एवम्thus
एवम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएवम्
अत्यर्थम्excessively, greatly
अत्यर्थम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थ
not
:
TypeIndeclinable
Root
प्रहृष्येत्should rejoice
प्रहृष्येत्:
TypeVerb
Rootप्र-हृष्
FormVidhi-lin (optative), Present-system, 3rd, Singular, Parasmaipada
nor, not
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
व्यथेत्should be distressed
व्यथेत्:
TypeVerb
Rootव्यथ्
FormVidhi-lin (optative), Present-system, 3rd, Singular, Atmanepada
कालःTime (fate)
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
Kāla (Time)