Shloka 693
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
कालस्तु बलवान प्राप्तस्तेन तिष्ठसि वासव । अन्यथा संसारमें कौन ऐसा वीर है
kālas tu balavān prāptas tena tiṣṭhasi vāsava | anyathā saṃsāre me ko nāma vīraḥ, yo yuddhe kupito mama sammukhaṃ tiṣṭhet | indra! balavān kālo 'dṛṣṭaḥ mayi samākrāntaḥ, tasmāt tvaṃ mama sammukhe tiṣṭhasi ||
ភីṣ្មៈបាននិយាយថា៖ «កាលៈដ៏ខ្លាំងក្លា និងមិនអាចទប់ទល់បាន បានមកលើខ្ញុំ; ដូច្នេះហើយ អ្នក ឱ វាសវ (ឥន្ទ្រា) ទើបអាចឈរនៅមុខខ្ញុំបាន។ បើមិនដូច្នោះទេ ក្នុងលោកនេះ តើមានវីរបុរសណាអាចឈរប្រឈមមុខខ្ញុំក្នុងសង្គ្រាម នៅពេលខ្ញុំខឹងក្រហាយ? ឥន្ទ្រា! កាលៈដ៏មានអំណាច—វាសនាដែលមើលមិនឃើញ—បានវាយប្រហារខ្ញុំ; ដូច្នេះអ្នកទើបឈរនៅចំពោះមុខខ្ញុំ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even the greatest warrior’s power is ultimately bounded by Kāla (Time) and adṛṣṭa (unseen destiny). The verse frames ethical humility: human prowess should not become arrogance, because outcomes are governed by forces beyond personal strength.
Bhīṣma addresses Indra (Vāsava), asserting that Indra can face him only because Time/destiny has already overtaken Bhīṣma. He emphasizes his former invincibility in battle and attributes the present reversal to the overpowering arrival of Kāla.