Shloka 2
Tapas as the Root of Attainment (तपः—साधनमूलप्रशंसा)
मोहाद् विकत्थनामात्रैरसारो5ल्ल्पबलो लघु: । वाम्भिरप्रतिरूपाभिरभिद्रुह्य पितामह
mohād vikatthanāmātrair asāro 'lpabalo laghuḥ | vām̐bhir apratirūpābhir abhidruhya pitāmaha, yudhiṣṭhira uvāca—pitāmaha! yo balavān nitya nikaṭavartī upakāra-apakāra-karaṇe samarthaś ca nityodyogaśīlaś ca, tasya śatroḥ saha yadi kaścid alpabalo 'sāraḥ sarvathā laghu-sāmarthyo janaḥ mohavaśāt śekhyāṃ baghārayan ayogyavākyair vairam bādhate, sa balavān śatruś cātikupito bhūtvā taṃ durbalaṃ puruṣam unmūlayituṃ yady abhidravati, tadā sa ākrāntaḥ puruṣaḥ svabala-mātraṃ niśritya tasya ākrāntur saha kathaṃ vyavaharet, yena tasya rakṣā syāt?
យុធិឋ្ឋិរៈបានទូលថា៖ «ព្រះអយ្យកា! បើមនុស្សមួយមានកម្លាំងតិច ទទេគ្មានសារសំខាន់ និងមានស្ថានភាពតូចតាច ដោយមោហៈតែអួតអាងប៉ុណ្ណោះ និងពាក្យមិនសមរម្យ បង្កវេរចំពោះសត្រូវខ្លាំងដែលតែងខិតជិត អាចទាំងឲ្យគុណទាំងឲ្យទោស ហើយឧស្សាហ៍រហ័សជានិច្ច; ហើយសត្រូវខ្លាំងនោះខឹងខ្លាំង វាយប្រហារដើម្បីបំបាត់មនុស្សខ្សោយ—នោះមនុស្សដែលត្រូវវាយប្រហារ ដោយពឹងតែកម្លាំងតិចតួចរបស់ខ្លួន គួរប្រព្រឹត្តចំពោះអ្នកវាយប្រហារយ៉ាងដូចម្តេច ដើម្បីឲ្យខ្លួនបានការពារ?»
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a nīti (practical-ethical) problem: reckless speech and empty boasting can create dangerous enmity, especially against a stronger, nearby, capable adversary. It invites guidance on prudent conduct—how a weaker person should act to preserve safety when a stronger enemy is provoked.
In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma a policy-and-ethics question. He describes a scenario where a weak person, deluded, insults/boasts against a powerful enemy; the enemy attacks in anger. Yudhiṣṭhira seeks Bhīṣma’s counsel on the proper way for the attacked weak person to behave so as to survive and be protected.