Shloka 23
ईदृशो लोकथधर्मो<यं धात्रा निर्दिष्ट उच्यते । विनाश: सर्वभूतानां कालपर्यायमागत:
īdṛśo lokadharmo 'yaṃ dhātrā nirdiṣṭa ucyate | vināśaḥ sarvabhūtānāṃ kālaparyāyam āgataḥ ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «មិត្តអើយ! នេះហើយជាច្បាប់ (ធម៌) នៃលោកមនុស្ស។ គេនិយាយថា វាត្រូវបានអ្នកបង្កើតកំណត់ទុក។ ដូច្នេះ តាមលំដាប់កាលវេលា មួយថ្ងៃណាមួយ ម៉ោងនៃការវិនាសនឹងមកដល់លើសត្វមានជីវិតទាំងអស់ដោយមិនអាចជៀសផុត»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the inevitability of mortality: the world’s order (lokadharma) is such that, as ordained by the Creator, time (kāla) eventually brings destruction to all beings. It frames death not as an anomaly but as a universal rule.
Sañjaya, narrating events to Dhṛtarāṣṭra in the Shalya Parva war setting, pauses to state a reflective principle: amid the devastation of battle, the coming of death is presented as the natural, time-driven course decreed by the cosmic order.