Shloka 223
Chapter 23: Śakuni Reports, Kaurava Advance, and Arjuna’s Penetration of the Host
उल्का पेतुर्दिवो भूमावाहत्य रविमण्डलम् । राजन! पर्वत और वनोंसहित पृथ्वी भयानक शब्द करती हुई डोलने लगी और आकाशसे दण्ड तथा चलते हुए काष्ठोंसहित बहुत-सी उल्काएँ सूर्यमण्डलसे टकराकर सम्पूर्ण दिशाओंमें बिखरी पड़ती थीं
sañjaya uvāca | ulkā petur divo bhūmāv āhatya ravimaṇḍalam | rājan parvata-vanasahitā pṛthivī bhayānaka-śabdaṃ kurvatī dolane lagī ca, ākāśāt ca daṇḍa-sahitāni calat-kāṣṭha-sahitāni bahvyo 'ulkāḥ sūryamaṇḍalena saṃhatya sarvāsu dikṣu vikirya nipetūḥ |
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ “អុលកា (ផ្កាយភ្លើង) ជាច្រើនធ្លាក់ពីមេឃមកដល់ដី ប៉ះទង្គិចនឹងរង្វង់ព្រះអាទិត្យ។ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ផែនដី—ជាមួយភ្នំ និងព្រៃឈើ—ចាប់ផ្តើមញ័រ ហើយបន្លឺសំឡេងគួរឱ្យភ័យខ្លាច; ហើយពីមេឃ មានអុលកាភ្លើងជាច្រើន ជាមួយស្នាមពន្លឺដូចដំបង និងមហាសាច់ដុំដូចឈើកំពុងរត់ ប៉ះទង្គិចនឹងចានព្រះអាទិត្យ ហើយបែកខ្ចាត់ខ្ចាយធ្លាក់ចុះទៅគ្រប់ទិសទាំងអស់។”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the epic idea that widespread adharma and mass violence disturb not only society but the very moral-cosmic order; ominous natural signs function as ethical warnings that destructive choices have consequences.
Sanjaya reports terrifying omens to King Dhṛtarāṣṭra: meteors fall and scatter across the sky, the sun’s orb is described as being struck, and the earth trembles with a dreadful sound—signals of impending calamity in the war.