Shloka 54
पुनर्द्यूत-समाह्वानम्
Renewed Summons to the Dice-Game and Exile Wager
तां कृष्यमाणां च रजस्वलां च स्रस्तोत्तरीयामतदर्हमाणाम् । वृकोदर: प्रेक्ष्य युधिष्ठिरं च चकार कोपं परमार्तरूप:
tāṁ kṛṣyamāṇāṁ ca rajasvalāṁ ca srastottarīyām atad-arhamāṇām | vṛkodaraḥ prekṣya yudhiṣṭhiraṁ ca cakāra kopaṁ paramārta-rūpaḥ ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ ឃើញក្រឹṣṇā ត្រូវគេអូសទាញ ខណៈនាងកំពុងមានរដូវ—អាវខាងលើរបស់នាងរអិលរលុង—ទោះនាងមិនសមនឹងទទួលការប្រមាថបែបនេះសោះ ក៏វೃកោទរ (ភីម) ត្រូវទុក្ខសោកដ៏ខ្លាំងចាប់យក។ គាត់មើលទៅកាន់យុធិṣ្ឋិរ ហើយផ្ទុះកំហឹងយ៉ាងសាហាវ ដោយចិត្តឈឺចាប់ជ្រាលជ្រៅចំពោះការបំពានលើកិត្តិយស និងធម៌នៅចំពោះមុខ។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical collapse that occurs when a vulnerable person’s dignity is violated in public and elders remain passive. Bhīma’s anguish and anger underscore that dharma is not merely personal virtue but a social duty: protecting the undeserving from humiliation and resisting adharma, especially when power structures enable abuse.
In the Kuru assembly after the dice-game, Draupadī (Kṛṣṇā) is forcibly dragged in a state of menstruation, her upper cloth slipping. Bhīma (Vṛkodara) witnesses this and, looking toward Yudhiṣṭhira—whose gambling loss has precipitated the crisis—erupts in furious, grief-stricken anger.