Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Dyūta-kathā-praśnaḥ — Inquiry into the Dice-Game Calamity

दिष्ट्या वर्धसि कौन्तेय साम्राज्य प्राप्य दुर्लभम्‌ | वर्धिता: कुरव: सर्वे त्वया कुरुकुलोद्वह

diṣṭyā vardhasi kaunteya sāmrājyaṁ prāpya durlabham | vardhitāḥ kuravaḥ sarve tvayā kurukulodvaha ||

វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ «សំណាងល្អពិតណាស់បានមកដល់អ្នក ឱ កូនកុនទី! ព្រោះបានទទួលសិទ្ធិអធិរាជដ៏កម្ររកបាន អ្នកក៏កាន់តែរីកចម្រើនជានិច្ច។ ឱ អ្នកទ្រទ្រង់វង្សកុរុ! ដោយសារអ្នក កុរុទាំងអស់បានរុងរឿងសម្បូរបែប»។

दिष्ट्याfortunately; by good luck
दिष्ट्या:
TypeIndeclinable
Rootदिष्टि
FormAvyaya (instrumental-usage adverb: 'by good fortune')
वर्धसिyou prosper/grow
वर्धसि:
TypeVerb
Rootवृध्
FormPresent, Parasmaipada, 2nd person singular
कौन्तेयO son of Kuntī
कौन्तेय:
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, vocative, singular
साम्राज्यम्sovereignty; imperial rule
साम्राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसाम्राज्य
FormNeuter, accusative, singular
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormAbsolutive (क्त्वान्त/ल्यप्), 'having obtained'
दुर्लभम्rare; hard to obtain
दुर्लभम्:
TypeAdjective
Rootदुर्लभ
FormNeuter, accusative, singular (agreeing with साम्राज्यम्)
वर्धिताःmade to prosper; increased
वर्धिताः:
TypeAdjective
Rootवर्धित
FormMasculine, nominative, plural (past passive participle from वृध्)
कुरवःthe Kurus
कुरवः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, nominative, plural
सर्वेall
सर्वे:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, nominative, plural (agreeing with कुरवः)
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, singular
कुरुकुलोद्वहO bearer/support of the Kuru family
कुरुकुलोद्वह:
TypeNoun
Rootकुरुकुल-उद्वह
FormMasculine, vocative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kaunteya (Yudhiṣṭhira)
K
Kuru dynasty (Kuravaḥ)

Educational Q&A

The verse frames successful rule as both rare and ethically weighty: true sovereignty is praised when it results in the flourishing of the whole lineage/community, highlighting the king’s duty to sustain and uplift others (rājadharma).

The narrator Vaiśampāyana reports a congratulatory address to Yudhiṣṭhira (Kaunteya), praising him for attaining imperial power and for making all the Kurus prosper, emphasizing his role as the upholder of the Kuru line.