Shloka 38
Bhīṣma–Śiśupāla-saṃvādaḥ
Bhishma and Shishupala’s exchange in the assembly
ते त्वां हंससधर्माणमपीमे वसुधाधिपा: । निहन्युर्भीष्म संक्रुद्धा: पक्षिणस्तं यथाण्डजम्
te tvāṁ haṁsasadharmāṇam apīme vasudhādhipāḥ | nihanyur bhīṣma saṁkruddhāḥ pakṣiṇas taṁ yathāṇḍajam ||
ឱ ព្រះមហាក្សត្រលើផែនដីទាំងឡាយ! អ្នកក៏មានសភាពដូចហង្សនោះដែរ; ដូច្នេះ ព្រះរាជាទាំងនេះដែលកំពុងខឹងក្រហាយ នឹងវាយសម្លាប់អ្នកនៅថ្ងៃនេះ ឱ ភីष្ម—ដូចដែលបក្សីទាំងឡាយបានសម្លាប់ហង្សនោះ កូនកើតពីស៊ុត។ ហើយក្នុងរឿងនេះ អ្នកប្រាជ្ញអ្នកដឹងពុរាណៈទាំងឡាយ តែងច្រៀងគាថាបុរាណមួយ; ឱ អលង្ការនៃវង្សភារតៈ! ខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកឲ្យច្បាស់លាស់។
शिशुपाल उवाच
Educational Q&A
The verse uses a moralizing comparison: a person perceived as swan-like—distinct, proud, or set apart—may become a target of collective anger. It warns how public insult and factional rage in a royal assembly can turn into violence, and it frames the point through an exemplum (a remembered gāthā) to lend traditional authority.
Śiśupāla addresses Bhīṣma in the royal assembly, threatening that the assembled kings, provoked and furious, will kill him, likening Bhīṣma to a swan killed by other birds. He then signals that he will support his claim by narrating an old Purāṇic gāthā known to traditional scholars.