Shloka 24
Rājasūya-sambhāra: Prosperity under Rājadharma and the Initiation of Yudhiṣṭhira’s Sacrifice
समुद्रसेनं निर्जित्य चन्द्रसेनं च पार्थिवम् । ताम्रलिप्तं च राजानं कर्वटाधिपतिं तथा
samudrasenaṁ nirjitya candrasenaṁ ca pārthivam | tāmrāliptaṁ ca rājānaṁ karvaṭādhipatiṁ tathā ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ក្រោយពីផ្តួល សមុទ្រសេន ហើយក៏ផ្តួលស្តេច ចន្ទ្រសេន ដែរ ភីមសេនបានបន្តបង្ក្រាបស្តេចនៃ តាម្រាលិប្ត និងម្ចាស់នៃ កර්វត។ បន្ទាប់មក គាត់បាននាំឲ្យសហគមន៍ ម្លេច្ឆៈ ទាំងឡាយដែលរស់នៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់គាត់—ព្រឹត្តិការណ៍នេះបង្ហាញការពង្រីកអធិបតេយ្យភាពតាមធម៌របស់បណ្ឌវៈ ដើម្បីត្រៀមសម្រាប់ពិធីអធិរាជ ខណៈដែលក៏បញ្ចេញភាពតានតឹងរវាងការរួមបញ្ចូលអំណាចនយោបាយ និងកាតព្វកិច្ចសីលធម៌នៃការឈ្នះដែនដី។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya duty of establishing orderly sovereignty as part of a larger dharmic project (the Rājasūya). Conquest is presented not as mere aggression but as political integration that carries ethical obligations: the victor must govern justly and restrain violence once submission is achieved.
Vaiśampāyana narrates Bhīma’s campaign of subjugation: he defeats kings named Samudrasena and Candrasena, then brings Tāmrālipta and Karvaṭa under control, and subsequently subdues coastal Mleccha groups—expanding Yudhiṣṭhira’s sphere of authority in preparation for the imperial sacrifice.