Shloka 17
Chapter 15: Counsel on Initiative vs. Renunciation in the Rajasuya Project (सभापर्व, अध्याय १५)
निग्राह्मुलक्षणं प्राप्तिर्धर्मार्थनयलक्षणै:
nigrāha-mūla-lakṣaṇaṁ prāptir dharmārtha-naya-lakṣaṇaiḥ |
ព្រះក្រឹṣṇa មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ការសម្រេចបានពិតប្រាកដ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយអំណាចក្នុងការទប់ស្កាត់ និងគ្រប់គ្រង—ដែលមានមូលដ្ឋានលើលក្ខណៈនៃធម៌ អត្ថ និងនយោបាយដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ដូចគ្នានេះដែរ ព្រះមហាក្សត្រ មរុត្ត បានក្លាយជាចក្រពត្រដោយកម្លាំងនៃសម្បត្តិរបស់ព្រះអង្គ។ មកដល់ពេលនេះ យើងបានឮតែអំពីចក្រពត្រទាំងប្រាំនោះ។ យុធិષ્ઠិរា អើយ ព្រះមហាក្សត្រដូចជា ម៉ាន្ធាតា បានឈានដល់តំណែងចក្រពត្រដោយគុណលក្ខណៈលេចធ្លោតែមួយ; ប៉ុន្តែព្រះអង្គប្រាថ្នាតំណែងនោះឲ្យពេញលេញ។ គុណទាំងប្រាំដែលនាំឲ្យឈ្នះអធិរាជ្យ—ជ័យជំនះលើសត្រូវ ការពារប្រជារាស្ត្រ អំណាចតបស្យា សម្បត្តិធនធានសម្បូរ និងរដ្ឋកិច្ចដ៏ល្អ—មាននៅក្នុងព្រះអង្គទាំងអស់»។
कृष्ण उवाच
Educational Q&A
Imperial authority is ethically justified only when grounded in restraint and in the integrated aims of dharma (justice), artha (welfare/resources), and naya (wise policy). Kṛṣṇa frames sovereignty not as mere conquest but as a disciplined capacity to protect, govern, and uphold order.
Kṛṣṇa addresses Yudhiṣṭhira, citing earlier exemplary emperors (such as Marutta and Māndhātā) to argue that Yudhiṣṭhira is uniquely qualified for full imperial rule because he possesses all five requisites of sovereignty: enemy-subduing power, care of subjects, ascetic discipline, wealth, and excellent governance.