Shloka 48
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
सासिमुत्तमवेगेन विचरन्तं महारणे । वे मूढ सैनिक गर्जना करते हुए उन्हींके पास दौड़े चले आते (और मारे जाते) थे। भीमसेन हाथमें तलवार लिये उस महान संग्राममें बड़े वेगसे विचरण करते थे ।।
sāsim uttama-vegena vicarantaṃ mahā-raṇe | nikṛty rathināṃ cājau ratheṣv aśnāṃ yugāni ca ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ក្នុងសង្គ្រាមដ៏ធំនោះ ភីមសេនកាន់ដាវ ហោះហើរទៅមកដោយល្បឿនល្អឥតខ្ចោះ។ បន្ទាប់ពីកាត់ផ្តួលអ្នកជិះរថសង្គ្រាមក្នុងការប្រយុទ្ធ គាត់ក៏កាត់ផ្តាច់យ៉ុក និងឈើភ្ជាប់សេះនៃរថទាំងឡាយផងដែរ—ដូច្នេះទាហានដែលវង្វេងស្មារតី រត់មកជិតដោយស្រែកគំហុក ក៏មកដល់តែដើម្បីត្រូវសម្លាប់។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញថា កំហឹង និងភាពច្របូកច្របល់ដែលគ្មានការគ្រប់គ្រង នាំមនុស្សទៅកាន់វិនាស ខណៈសមត្ថភាពដែលគ្មានការអត់ធ្មត់ ក្លាយជាកម្លាំងបំបែកទាំងមនុស្ស និងមធ្យោបាយគេចខ្លួនរបស់ពួកគេ។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, delusion and impulsive aggression lead to ruin; it also shows the terrifying efficiency of martial skill when driven by wrath, raising an ethical tension between kṣatriya duty and the human cost of violence.
Sañjaya describes Bhīma moving rapidly with a sword, cutting down chariot-fighters and even severing the horses’ yokes on their chariots, disabling them; soldiers who rush toward him shouting are struck down.