Shloka 41
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
वामार्चिर्दष्टगन्धश्न॒ मुज्चन् वै दारुणं स्वनम् । स्पर्शा गन्धा रसाश्चैव विपरीता महीपते
vāmārcir dṛṣṭa-gandhaś ca muñcan vai dāruṇaṁ svanam | sparśā gandhā rasāś caiva viparītā mahīpate ||
វ្យាសៈ «ព្រះមហាក្សត្រ! ភ្លើងយញ្ញ—ទោះបីត្រូវបានបញ្ឆេះដោយអាហុតិរបស់ព្រះព្រាហ្មណ៍ក៏ដោយ—កំពុងបង្ហាញនិមិត្តអមង្គល៖ អណ្តាតភ្លើងរុំឡើងបែរទៅខាងឆ្វេង បញ្ចេញក្លិនស្អុយ និងបង្កើតសំឡេងគួរឱ្យភ័យខ្លាច។ សូម្បីតែការប៉ះ ក្លិន និងរសជាតិ ក៏បានប្រែប្រួលផ្ទុយពីធម្មតា។ ការប្រែប្រួលនៃអារម្មណ៍ទាំងនេះ បង្ហាញថា ធម៌កំពុងរងការរំខាន ហើយជាសញ្ញាព្រមានអំពីមហាវិបត្តិក្នុងសង្គ្រាមដែលកំពុងមកដល់»។
व्यास उवाच
Educational Q&A
When the natural and ritual order becomes ‘viparīta’ (reversed)—even at the level of the senses and sacrificial fire—it is read as a moral and cosmic warning: adharma disturbs the world’s harmony, and impending violence brings signs of disorder.
Vyāsa reports ominous portents to the king: the fire kindled by priestly offerings behaves unnaturally—left-curling flames, foul odor, frightening sound—and sensory qualities (touch, smell, taste) seem inverted, foreshadowing the catastrophe of the coming war.