Shloka 42
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
धूमं ध्वजा: प्रमुडचन्ति कम्पमाना मुहुर्मुहु: । मुज्चन्त्यज्रारवर्ष च भेर्यश्व॒ पटहास्तथा,ध्वज बारंबार कम्पित होकर धूआँ छोड़ते हैं। ढोल, नगाड़े अंगारोंकी वर्षा करते हैं
dhūmaṃ dhvajāḥ pramuñcanti kampamānā muhur muhuḥ | muñcanty aṅgāravarṣaṃ ca bheryaś ca paṭahās tathā ||
វ្យាសៈ ពិពណ៌នានិមិត្តអមង្គលនៅលើសមរភូមិ៖ ទង់ជ័យញ័រឡើងម្តងហើយម្តងទៀត ហាក់ដូចបញ្ចេញផ្សែង; ខណៈដែលស្គរសង្គ្រាម—ស្គរធំ និងឧបករណ៍គោះផ្សេងៗ—លាន់ឮដូចជាកំពុងបាញ់ផ្កាភ្លើង។ ទិដ្ឋភាពនេះបន្ថែមទម្ងន់ធម៌ដល់ការសម្លាប់ដែលជិតមក ដោយបង្ហាញថា សូម្បីវត្ថុគ្មានជីវិតនៃសង្គ្រាម ក៏ចូលរួមក្នុងការព្រមានអំពីការបំផ្លាញដែលកើតពីអធម៌។
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war, especially when driven by adharma, is accompanied by unsettling signs; it invites reflection on ethical responsibility and the grave consequences of violence, even before the fighting fully unfolds.
Vyāsa describes battlefield phenomena: banners repeatedly tremble and appear to give off smoke, and the war-drums (bhery and paṭaha) thunder as if casting a rain of sparks—an atmosphere of foreboding as the armies prepare.