Shloka 15
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
शुक्र: प्रोष्ठपदे पूर्वे समारुह्मु विरोचते । उत्तरे तु परिक्रम्य सहित: समुदीक्षते
śukraḥ proṣṭhapade pūrve samāruhya virocate | uttare tu parikramya sahitaḥ samudīkṣate |
វ្យាសៈ ពិពណ៌នាសញ្ញាអពមង្គលមួយនៅលើមេឃ៖ ភពសុក្រ (Venus) បានរះឡើងនៅក្នុងពួរវា ប្រូស្ឋបដា (Pūrvā Proṣṭhapadā) ហើយភ្លឺច្បាស់លេចធ្លោ។ បន្ទាប់មក វាធ្វើដំណើរជុំវិញ ហើយត្រូវបានឃើញរួមជាមួយវត្ថុដូចផ្កាយកន្ទុយឈ្មោះ បរិឃ (Pari-gha) ដោយបង្រួមទស្សនៈទៅកាន់ ឧត្តរា ប្រូស្ឋបដា (Uttarā Proṣṭhapadā)—ជាសញ្ញានៃការរំខាន និងផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរ ក្នុងបរិបទសង្គ្រាមនៃមហាកាវ្យ។
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse contributes to the Mahābhārata’s ethical-narrative framing of war: cosmic irregularities and ominous conjunctions are presented as signs that adharma and collective violence disturb the natural order, warning of suffering and urging reflection on righteous conduct.
Vyāsa reports a specific astronomical portent: Venus rises in Pūrvā Proṣṭhapadā, then appears to move in a circling manner and is seen together with the portent called Parigha, with its appearance directed toward Uttarā Proṣṭhapadā—part of the catalogue of signs preceding the great battle.