Shloka 23
Yuga-Lakṣaṇa and Varṣa-Pramāṇa Inquiry (युगलक्षण–वर्षप्रमाण–प्रश्न)
ततः परं कौरवेन्द्र दुर्गशैलो महोदय: । केसर: केसरयुतो यतो वात: प्रवर्तते,कौरवराज! श्यामगिरिके बाद बहुत ऊँचा दुर्ग शैल है। उसके बाद केसर पर्वत है, जहाँसे चली हुई वायु केसरकी सुगन्ध लिये बहती है
tataḥ paraṃ kauravendra durgaśailo mahodayaḥ | kesaraḥ kesarayuto yato vātaḥ pravartate |
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «បន្ទាប់ពីនោះ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃកូរុ មានភ្នំខ្ពស់មួយដ៏លំបាកឆ្លងកាត់ ដូចជាបន្ទាយភ្នំអស្ចារ្យ។ បន្ទាប់ពីវា គឺភ្នំ កេសរៈ ដែលសម្បូរទៅដោយកេសរ (សាហ្វ្រុង) ហើយពីទីនោះ ខ្យល់បក់មកនាំក្លិនកេសរផ្សាយទៅ»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse is primarily descriptive rather than prescriptive: it frames the battlefield setting through vivid geography and sensory detail (the saffron-scented wind), underscoring how the environment itself becomes part of the war’s solemn atmosphere.
Sañjaya continues reporting to Dhṛtarāṣṭra, describing the terrain beyond a lofty, fortress-like mountain and then the Kesara mountain, noted for saffron and the fragrant wind that blows from it—part of the broader depiction of the Kurukṣetra region and its surroundings.