Shloka 34
Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha
कुडवं कुडवं सर्वे व्यभजन्त तपस्विन: । तदनन्तर एक दिन पुनः छठा काल आनेतक उन्होंने सेरभर जौका उपार्जन किया। उन तपस्वी ब्राह्मणोंने उस जौका सत्तू तैयार किया और जप तथा नैत्यिक नियम पूर्ण करके अग्निमें विधिपूर्वक आहुति देनेके पश्चात् वे सब लोग एक-एक कुडव अर्थात् एक-एक पाव सत्तू बाँटकर खानेके लिये उद्यत हुए ।। ३२-३३ $ ।। अथागच्छद् द्विज: कश्चिदतिथिभर्भुज्जतां तदा
kuḍavaṁ kuḍavaṁ sarve vyabhajanta tapasvinaḥ | tadanantaraṁ ekadinaṁ punaḥ ṣaṣṭhaḥ kālaḥ āne-tak tebhyaḥ serabhara-yavopārjanaṁ kṛtam | te tapasvino brāhmaṇāḥ tasya yavasya sattūṁ kṛtvā japaṁ ca nityika-niyamān pūrayitvā agnau vidhivat āhutīḥ hutvā paścāt te sarve ekaikaṁ kuḍavam—ekaikaṁ pāva-sattūṁ—bhaktum udyatā babhūvuḥ || athāgacchad dvijaḥ kaścid atithir bhoktum āsatāṁ tadā | te bhojanāya upaviṣṭā eva āsan yat, tadā kaścid brāhmaṇa-atithis teṣāṁ gṛham ājagāma | tam atithiṁ dṛṣṭvā te manasā paramānanditāḥ | taṁ praṇamya te tasya kuśala-maṅgalaṁ papracchuḥ ||
នកុលបាននិយាយថា៖ ព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកតបស្យាទាំងនោះ បានចែកអាហារតិចតួចរបស់ខ្លួន—ម្នាក់ៗបានមួយគុដវ (kuḍava) ប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់មក នៅថ្ងៃមួយទៀត ពួកគេអាចប្រមូលបានតែស្រូវបាលី (barley) បន្តិចបន្តួច។ ពួកគេយកវាមកធ្វើសត្តូ (sattū) ម្សៅអាំង។ ក្រោយពេលបំពេញជប (japa) និងវិន័យប្រចាំថ្ងៃ ហើយបានបូជាអាហុតិ (oblations) ចូលក្នុងអគ្គិ (ភ្លើងបូជា) តាមពិធីរួចរាល់ ពួកគេក៏ត្រៀមនឹងបរិភោគ—ម្នាក់ៗកាន់ចំណែកគុដវតែមួយ។ តែពេលទើបអង្គុយចុះសម្រាប់អាហារ ស្រាប់តែមានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ជាអតិថិ (atithi) មកដល់ទីស្នាក់។ ឃើញអតិថិមក ពួកគេរីករាយក្នុងចិត្ត ក៏គោរពអញ្ជលី ហើយសួរសុខទុក្ខគាត់។
नकुल उवाच
Educational Q&A
The passage underscores atithi-dharma: honoring and welcoming a guest is a primary ethical duty, to be upheld even amid scarcity. It also shows dharma as a synthesis of inner discipline (japa, daily vows) and outward compassion (hospitality and sharing).
A group of ascetic Brahmins, having obtained only a small amount of barley, prepare sattū, complete their daily rites, and are about to eat their tiny portions. At that moment an unannounced Brahmin guest arrives; they rejoice, bow, and inquire after his welfare—setting the stage for a test of generosity under hardship.