Shloka 11
सप्तहोतृ-विधानम् एवं इन्द्रिय–मनःसंवादः
The Seven Hotṛs and the Debate of Senses and Mind
घ्राणं जिह्ना च चक्षुश्न त्वक् श्रोत्रं बुद्धिरेव च । संशयं नाधिगच्छन्ति मनस्तमधिगच्छति,नासिका, जीभ, आँख, त्वचा, कान और बुद्धि--ये संशय (संकल्प-विकल्प) नहीं कर सकते। यह काम मनका है
ghrāṇaṁ jihvā ca cakṣuṣī tvak śrotraṁ buddhir eva ca | saṁśayaṁ nādhigacchanti manas tam adhigacchati ||
ព្រះព្រាហ្មណ៍បានមានព្រះវាចា៖ «ច្រមុះ អណ្ដាត ភ្នែក ស្បែក ត្រចៀក ហើយសូម្បីតែបញ្ញា—ទាំងនេះមិនអាចបង្កើតសង្ស័យ ឬការស្ទាក់ស្ទើរ (សង្កల్ప–វិកల్ప) ដោយខ្លួនឯងបានទេ។ ចិត្តទេដែលទៅដល់ និងបង្កើតការរវើរវាយនោះ; ដូច្នេះ សេចក្តីមាំមួនក្នុងធម៌ និងការវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវ ពឹងផ្អែកលើការគ្រប់គ្រងចិត្ត មិនមែនលើការស្តីបន្ទោសអង្គសញ្ញាទេ»។
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Doubt and indecision are not produced by the external sense-faculties or even by raw intellect alone; they arise in the mind, which coordinates perceptions and entertains alternatives. Ethical clarity therefore requires disciplining the mind—so that perception and intellect can function without wavering.
A brāhmaṇa speaker is explaining an inner, psychological basis for moral confusion: the senses merely report their objects, and the intellect can discern, but the mind is where vacillation (saṅkalpa–vikalpa) occurs. The statement supports a broader instruction on self-governance and right conduct.