Shloka 9
Cyavana Explains His Tests; Kuśika Seeks Brāhmaṇya for His Line (च्यवन–कुशिक संवादः)
निश्चित्य मनसा सर्व गुणदोषबलाबलम् | दग्धुकाम: कुलं सर्व कुशिकानां तपोधन:
niścitya manasā sarva-guṇa-doṣa-balābalam | dagdhukāmaḥ kulaṃ sarvaṃ kuśikānāṃ tapodhanaḥ |
ភីស្មាបាននិយាយ៖ បន្ទាប់ពីបានសម្រេចចិត្តយ៉ាងមាំមួនក្នុងចិត្ត ដោយថ្លឹងថ្លែងគុណទោស កម្លាំង និងភាពខ្សោយទាំងអស់ អ្នកបួសច្យវណៈ ដែលមានបំណងដុតបំផ្លាញពូជពង្សទាំងមូលរបស់កុសិកៈ ក៏បានកំណត់ចិត្ត។ ព្រោះមុននេះគាត់បានដឹងថា ដោយសារការចងសម្ព័ន្ធអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយកូនស្រីនៃវង្សកុសិកៈ នឹងកើតមានស្នាមមិនល្អធ្ងន់ធ្ងរនៃភាពជាក្សត្រិយៈក្នុងវង្សរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីពិចារណាផ្ទៃក្នុងអំពីតុល្យភាពនៃធម៌ និងអធម៌ អ្នកប្រាជ្ញបានចូលទៅជួបព្រះបាទកុសិកៈ ដោយចិត្តចង់ធ្វើឲ្យវង្សកុសិកៈទាំងមូលក្លាយជាផេះ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical deliberation (weighing guṇa-doṣa and balābala) before action, while also warning that even a reasoned mind can be overtaken by wrath and the urge for disproportionate retaliation—raising questions about dharma when lineage, social identity, and perceived dishonor are involved.
Chyavana, a sage of the Bhṛgu line, foresees a serious blemish arising in his family due to a marital connection with a Kushika maiden. After mentally assessing pros and cons, he becomes intent on destroying the Kushika clan and approaches King Kushika with that destructive purpose.