Shloka 46
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
Devanagari script
नानावृत्तेषु भूतेषु नानाकर्मरतेषु च । जन्मवृत्तसमं लोके सुश्लिष्टं न विरज्यते
Translation
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ សត្វលោកមានជីវិតទាំងឡាយ មានអាកប្បកិរិយាផ្សេងៗគ្នា និងខិតខំក្នុងកម្មផ្សេងៗគ្នា; ដូច្នេះ ក្នុងលោកនេះ មិនមានអ្វីណាអាចបង្ហាញអាថ៌កំបាំងនៃកំណើតឲ្យច្បាស់ស្មើនឹងអាកប្បកិរិយា និងទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃឡើយ។
Word by Word
नानाvarious, many kinds of
नाना:
TypeIndeclinable
Rootनाना
आवृत्तेषुin (those) engaged/occupied (states)
आवृत्तेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootआवृत्त
FormNeuter, Locative, Plural
भूतेषुin beings
भूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Locative, Plural
नानाvarious, many kinds of
नाना:
TypeIndeclinable
Rootनाना
कर्म-रतेषुin those devoted to actions
कर्म-रतेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootकर्मरत
FormNeuter, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
जन्म-वृत्त-समम्equal to the course/condition of birth
जन्म-वृत्त-समम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजन्मवृत्तसम
FormNeuter, Accusative, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
सु-श्लिष्टम्well-joined, closely connected
सु-श्लिष्टम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुश्लिष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
विरज्यतेis not separated/detached
विरज्यते:
TypeVerb
Rootवि + रञ्ज्
FormLat, Atmanepada, Third, Singular, Passive/Impersonal usage
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes