Shloka 2
Varṇasaṃkara: Causes, Classifications, and Conduct-based Recognition (वर्णसंकरः—हेतु-जाति-आचारनिर्णयः)
भीष्म उवाच या पुत्रकस्य ऋद्धस्य प्रतिपाल्या तदा भवेत् | अथ चेन्नाहरेच्छुल्क॑ क्रीता शुल्कप्रदस्य सा
bhīṣma uvāca yā putrakasya ṛddhasya pratipālyā tadā bhavet | atha cen nāharec chulkaṃ krītā śulkapradasya sā ||
ភីष្ម បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «យុធិષ્ઠិរ! ប្រសិនបើបានទទួលថ្លៃកូនក្រមុំពីបុរសមានទ្រព្យដែលគ្មានកូនប្រុស នោះឪពុកត្រូវការពារក្មេងស្រីនោះគ្រប់វិធីរហូតដល់បុរសនោះត្រឡប់មកវិញ។ ដរាបណាមិនបានសងថ្លៃកូនក្រមុំវិញ នាង—ដែលត្រូវបានគេរាប់ថា “បានទិញ” ដោយថ្លៃនោះ—ត្រូវបានចាត់ទុកថាជារបស់អ្នកដែលបានបង់ថ្លៃ។»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Accepting a bride-price creates a binding obligation: until the payment is returned, the guardian must protect the maiden, and failure to repay implies the transaction stands, making her legally/ritually associated with the payer. The emphasis is on accountability, protection of the vulnerable, and integrity in agreements.
In his instruction to Yudhishthira on dharma, Bhishma discusses a case involving a maiden for whom a bride-price has been taken. He clarifies the guardian’s duty of protection and the legal-ethical consequence if the bride-price is not returned.