Shloka 34
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
क्योंकि इस प्रकार जो कन्याके लिये आभूषण लेकर कन्यादान किया जाता है, वह न तो मूल्य है और न विक्रय ही; इसलिये कन्याके लिये कोई वस्तु स्वीकार करके कन्याका दान करना सनातन धर्म है ।।
bhīṣma uvāca | evaṃ hi yā kanyāyāḥ kṛte bhūṣaṇāni gṛhītvā kanyādānaṃ kriyate, na tat mūlyaṃ na ca vikrayaḥ; tasmāt kanyāyāḥ kṛte kiñcid vastu pratigṛhya kanyādānaṃ sanātano dharmaḥ || dāsyāmi bhavate kanyām iti pūrvaṃ na bhāṣitam | ye cāhuyeṃ ca nāhuyeṃ ye cāvaśyaṃ vadanty uta, teṣāṃ sarveṣāṃ vacanāni kanyā-dānāt pūrvaṃ na uktavat-tulyāni ||
ភីṣ្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ នៅពេលប្រគល់ក្មេងស្រីឲ្យរៀបការ ហើយទទួលគ្រឿងអលង្ការ នោះមិនមែនជាតម្លៃទេ ហើយក៏មិនមែនជាការលក់ដែរ; ដូច្នេះ ការទទួលយកអំណោយតាមទំនៀមសម្រាប់ក្មេងស្រី ហើយបន្ទាប់មកប្រគល់នាង គេរាប់ថាជាច្បាប់ធម៌បុរាណ។ តែពាក្យថា «ខ្ញុំនឹងប្រគល់កូនស្រីឲ្យអ្នក» មិនគួរចាត់ទុកថាជាពាក្យដែលបានចងក្រងជាមុនយ៉ាងមាំមួនទេ៖ មិនថាមនុស្សនិយាយទៅកាន់អ្នកស្នើរៀបការផ្សេងៗថា «ខ្ញុំនឹងឲ្យ», ឬ «ខ្ញុំមិនឲ្យ», ឬសូម្បី «ខ្ញុំនឹងឲ្យជាក់ជាមិនខាន» ក៏ដោយ—រហូតដល់ពេលការប្រគល់ក្មេងស្រីបានបញ្ចប់ជាក់ស្តែង សេចក្តីនិយាយទាំងនោះត្រូវចាត់ទុកថាមិនទាន់ចងក្រងជាកាតព្វកិច្ចពិតប្រាកដ។
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Bhishma distinguishes customary marriage gifts (like ornaments for the bride) from a commercial sale: accepting such items does not make the maiden a commodity. He also teaches that verbal assurances about giving a daughter are not fully binding until the formal act of kanyādāna is actually performed.
In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira on dharma. Here he addresses norms around marriage arrangements: what counts as legitimate customary giving, and how to evaluate spoken promises about giving a maiden before the marriage rite is completed.