Shloka 28
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
युधिछिर उवाच कन्यायां प्राप्तशुल्कायां ज्यायांश्वैदाव्रजेद् वर: । धर्मकामार्थसम्पन्नो वाच्यमत्रानृतं न वा
Yudhiṣṭhira uvāca: kanyāyāṃ prāptaśulkāyāṃ jyāyān vai dāvrājed varaḥ | dharmakāmārthasampanno vācyam atrānṛtaṃ na vā ||
យុធិષ્ઠិរៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះបិតាមហា! បើករណីកូនក្រមុំមួយ តម្លៃកូនក្រមុំ (bride-price) ត្រូវបានទទួលរួចហើយ ហើយដូច្នេះអាពាហ៍ពិពាហ៍ត្រូវបានចាត់ទុកថាបានកំណត់រួច; ប៉ុន្តែក្រោយមកមានកូនកំលោះល្អប្រសើរជាងមុនមក—អ្នកដែលលើសលប់ និងពេញលេញដោយធម៌ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងកាមៈត្រឹមត្រូវ—តើគួរនិយាយពាក្យមិនពិតក្នុងរឿងនេះឬទេ? និយាយម្យ៉ាងទៀត តើអាចបដិសេធអ្នកស្នើដំបូង ហើយមិនឲ្យកូនក្រមុំទៅគាត់ បន្ទាប់ពីទទួលតម្លៃរួចហើយ បានឬ?»
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-conflict: whether truthfulness and honoring an accepted marital agreement outweigh the practical advantage of choosing a later, superior match. It asks if falsehood or denial can ever be justified when prior commitment (sealed by accepting śulka) exists.
Yudhiṣṭhira, in dialogue with Bhīṣma (the grandsire), poses a legal-ethical question about marriage customs: after accepting a bride-price and thereby confirming a match, can the family retract the promise if a better-qualified suitor appears, and would such retraction require or constitute untruth?