Shloka 17
Vipulopākhyāna—Ruci-rakṣā and Śakra’s Māyā (विपुलोपाख्यानम्—रुचिरक्षणं शक्रमाया च)
ऋणमुन्मुच्य देवानामृषीणां च तथैव च । 8 ॥ विप्राणामतिथीनां च पठचमम्
ṛṇam unmucya devānām ṛṣīṇāṁ ca tathaiva ca | viprāṇām atithīnāṁ ca ||
ភីṣ្មៈបានពន្យល់ថា អ្នកគ្រួសារ (គ្រឹហស្ថ) គួរតែដោះស្រាយដោយចេតនា នូវ «បំណុល» ដែលជំពាក់ចំពោះរបបសក្ការៈនៃជីវិត៖ ចំពោះទេវតា ដោយយញ្ញ និងការបូជា; ចំពោះឥសី ដោយការសិក្សាវេទ (ស្វាធ្យាយ); ចំពោះបិតរបុព្វបុរស ដោយបង្កើតកូនប្រុសល្អ និងធ្វើពិធីស្រាទ្ធ; ចំពោះព្រាហ្មណ៍ ដោយទាន; និងចំពោះភ្ញៀវ ដោយការស្វាគមន៍ និងអធិការកិច្ចអតិថិភាព។ អ្នកដែលបំពេញកាតព្វកិច្ចទាំងនេះ ហើយអនុវត្តកម្មដែលសាស្ត្របញ្ជា ដោយភាពបរិសុទ្ធ និងភាពទន់ភ្លន់ មិនធ្លាក់ចេញពីធម៌ក្នុងជីវិតគ្រួសារឡើយ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A householder preserves dharma by repaying fundamental obligations—through worship/sacrifice, Vedic study, generosity, and hospitality—performed with purity and humility.
In Bhīṣma’s instruction on dharma (Anuśāsana Parva), he outlines the householder’s ethical-religious responsibilities, framing them as ‘debts’ that must be discharged to sustain social and cosmic order.