Shloka 17
Adhyāya 39 — Yudhiṣṭhira’s inquiry on attachment (saṅga) and relational restraint
अभिमान: श्रियं हन्ति पुरुषस्याल्पमेधस: । गर्भेण दुष्यते कन्या गृहवासेन च द्विज:
abhimānaḥ śriyaṃ hanti puruṣasyālpamedhasaḥ | garbheṇa duṣyate kanyā gṛhavāsena ca dvijaḥ ||
សោមបាននិយាយថា៖ «មោទនភាព បំផ្លាញសេចក្តីសម្បត្តិរុងរឿងរបស់បុរសដែលមានប្រាជ្ញាតិច។ ក្មេងស្រីត្រូវចាត់ទុកថាមានមន្ទិលដោយការមានផ្ទៃពោះ ហើយព្រះព្រាហ្មណ៍ក៏ត្រូវចាត់ទុកថាមានមន្ទិលដោយការស្នាក់នៅផ្ទះជានិច្ច»។ វាក្រើនរំលឹកថា មោទនភាពក្នុងចិត្តធ្វើឲ្យសំណាង និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរលាយ ហើយយកឧទាហរណ៍នៃ «ភាពមិនបរិសុទ្ធ» ដែលសង្គមទទួលស្គាល់ ដើម្បីបញ្ជាក់ពីការត្រូវមានការគ្រប់គ្រងខ្លួន ការប្រុងប្រយ័ត្ន និងវិន័យ។
सोम उवाच
Educational Q&A
Pride (abhimāna) undermines a person’s prosperity and standing; therefore one should cultivate humility and disciplined conduct. The verse reinforces this by citing culturally recognized cases of ‘taint’ to emphasize how certain actions or states can damage reputation and dharmic credibility.
In Anuśāsana Parva’s instruction-oriented discourse, Soma speaks a didactic maxim. He warns about the ethical danger of arrogance and illustrates the idea of moral/social ‘defilement’ through examples involving a maiden’s pregnancy and a Brahmin’s constant home-staying, urging vigilance in personal conduct.