Shloka 44
तीर्थवंशोपदेशः
Tīrtha-vaṃśa Upadeśa: Instruction on the Fruits of Sacred Waters
Devanagari script
दैवं वाप्यथवा पित्र्यं योडश्रीयाद ब्राह्मणादिषु । अस्नातो ब्राह्मणो राजंस्तस्याधर्मो गवानृतम्
Translation
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! បើព្រះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ បរិភោគក្នុងពិធីទេវយជ្ញ ឬ ពិធីស្រាទ្ធ (បិត្រឹយជ្ញ) នៅផ្ទះព្រាហ្មណ៍ ក្សត្រីយ និងវៃស្យា ដោយមិនបានងូតទឹកសម្អាតខ្លួនជាមុន នោះអធម្មរបស់គេត្រូវបានគេប្រៀបដូចបាបនៃការស្បថក្លែងលើគោ។»
Word by Word
दैवम्divine (rite/oblation)
दैवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदैव
FormNeuter, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अथवाor else
अथवा:
TypeIndeclinable
Rootअथवा
पित्र्यम्ancestral (rite), pertaining to the Pitṛs
पित्र्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपित्र्य
FormNeuter, Accusative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्रीयात्would resort to / would partake (take refuge in)
अश्रीयात्:
TypeVerb
Rootश्रि
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
ब्राह्मण-आदिषुamong Brahmins and the other (varṇas)
ब्राह्मण-आदिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्राह्मण + आदि
FormMasculine, Locative, Plural
अस्नातःnot having bathed
अस्नातः:
TypeAdjective
Rootअ-स्नात
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अधर्मःsin/adharma
अधर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootअधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
गो-अनृतम्falsehood concerning a cow (i.e., false oath about a cow)
गो-अनृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootगो + अनृत
FormNeuter, Nominative, Singular
नर-ईश्वरO lord of men
नर-ईश्वर:
TypeNoun
Rootनर + ईश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes