Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu

Gṛhastha-Vrata

सुदक्षिणो मधुरवागनसूयुर्जितिन्द्रिय: । धर्मात्मा चानृशंसश्न विक्रान्तो5<थाविकत्थन:

sudakṣiṇo madhuravāg anasūyur jitendriyaḥ | dharmātmā cānṛśaṁsaś ca vikrānto ’thāvikatthanaḥ ||

ភីṣ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ព្រះរាជានោះមានទានចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ពាក្យសម្តីផ្អែមល្ហែម មិនចាប់កំហុសអ្នកដទៃ មិនច្រណែន ជាម្ចាស់លើអារម្មណ៍ទាំងឡាយ ប្រកបដោយធម៌ មានមេត្តាករុណា និងក្លាហាន; ហើយមិនដែលអួតអាងសរសើរខ្លួនឯងឡើយ»។

सुदक्षिणःvery generous (liberal in giving)
सुदक्षिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुदक्षिण
FormMasculine, Nominative, Singular
मधुरवाक्sweet-spoken
मधुरवाक्:
Karta
TypeAdjective
Rootमधुरवाक्
FormMasculine, Nominative, Singular
अनसूयुःfree from envy/censoriousness
अनसूयुः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनसूयु
FormMasculine, Nominative, Singular
जितेन्द्रियःhaving conquered the senses
जितेन्द्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootजितेन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मात्माrighteous-souled person
धर्मात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अनृशंसःcompassionate, not cruel
अनृशंसः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनृशंस
FormMasculine, Nominative, Singular
विक्रान्तःvaliant, heroic
विक्रान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootविक्रान्त
FormMasculine, Nominative, Singular
अथand/then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अविकत्थनःnot boastful
अविकत्थनः:
Karta
TypeAdjective
Rootअविकत्थन
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
A
a king (unnamed in this verse)

Educational Q&A

The verse presents an ethical portrait of the ideal ruler: generosity and pleasant speech tempered by non-censoriousness, self-mastery, commitment to dharma, compassion, courage, and humility (absence of boasting).

Bhishma is describing the character of a king, listing his virtues as a model of righteous conduct and exemplary kingship within the Anushasana Parva’s broader instruction on dharma.