Shloka 46
युगादिकृद् युगावर्तो नैकमायो महाशन: । अदृश्योड्व्यक्तरूपश्न सहस्नजिदनन्तजित्
yugādikṛd yugāvarto naikamāyo mahāśanaḥ | adṛśyo 'vyaktarūpaś ca sahasrajid anantajit ||
ភីស្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ព្រះអង្គជាអ្នកចាប់ផ្តើមយុគទាំងឡាយ និងជាអ្នកបង្វិលចក្រនៃយុគ។ ព្រះអង្គកាន់កាប់មាយាច្រើនប្រភេទ ហើយនៅចុងកាលបៈ ព្រះអង្គលេបលាន់អស់សព្វវត្ថុ។ មិនអាចឃើញដោយអារម្មណ៍ទាំងឡាយ និងមានរូបអវ្យក្ត (មិនបង្ហាញ) ព្រះអង្គជាអ្នកឈ្នះរាប់ពាន់ និងជាអ្នកឈ្នះមិនមានទីបញ្ចប់—ឈ្នះជានិច្ចលើសត្វទាំងអស់ ក្នុងគ្រប់វាលទាំងឡាយ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Supreme as the controller of cosmic time and dissolution: he initiates the yugas, turns their cycle, manifests through many powers (māyā), yet remains beyond sensory grasp and unmanifest in essence. Ethically, it grounds dharma in reverence for a transcendent ruler whose victory is universal and inexhaustible.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira and praising the supreme deity through a sequence of epithets. This verse continues that litany, describing divine attributes—cosmic governance, hiddenness, and invincibility—within Bhīṣma’s didactic discourse on dharma and devotion.