Shloka 17
सर्व: शर्व: शिव: स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्यय: । सम्भवो भावनो भर्ता प्रभव: प्रभुरीक्षर:
bhīṣma uvāca | sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇur bhūtādir nidhir avyayaḥ | sambhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhur īśvaraḥ ||
ភីष្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ព្រះអង្គគឺសព្វ—មាននៅក្នុងរূপទាំងអស់; ព្រះអង្គគឺ Śarva អ្នកដកសត្វទាំងអស់ចូលវិញនៅពេលព្រាល័យ; ព្រះអង្គគឺ Śiva ជាមង្គល និងលើសពីគុណទាំងបី; ព្រះអង្គគឺ Sthāṇu អចល និងមាំមួន។ ព្រះអង្គជាមូលហេតុដំបូងនៃសត្វលោក និងជាជម្រកមិនអស់សាបសូន្យ ដែលសត្វទាំងអស់រលាយចូលនៅចុងកាល។ ព្រះអង្គបង្ហាញខ្លួនតាមព្រះឆន្ទៈ; បង្កើតផលនៃកម្មសម្រាប់អ្នកទទួលផលទាំងអស់; ចិញ្ចឹមគ្រប់គ្នា; មានប្រភពដ៏ឧត្តម; ជាព្រះម្ចាស់លើសកល; និងជាអីśvara—អំណាចអធិបតេយ្យមិនមានអាណាព្យាបាលកំណត់។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a devotional and ethical vision of the Supreme as both transcendent and immanent: the same Lord who dissolves the cosmos also sustains it, dispenses the fruits of actions, and remains imperishable. This supports dharma by grounding moral causality (karma-phala) and refuge (nidhi/avyaya) in a sovereign, auspicious Lord.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and praises the deity through a litany of divine names. Here he recites epithets of Śiva/Rudra, describing cosmic roles—creation/manifestation, sustenance, karmic governance, and dissolution—to establish the Lord’s supremacy and worthiness of worship.