Shloka 16
योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वर: । नारसिंहवपु: श्रीमान् केशव: पुरुषोत्तम:
yogo yogavidāṁ netā pradhāna-puruṣeśvaraḥ | nārasiṁha-vapuḥ śrīmān keśavaḥ puruṣottamaḥ ||
ភីष្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ព្រះអង្គគឺយោគៈផ្ទាល់—ជាមេដឹកនាំនៃអ្នកដឹងយោគៈពិតប្រាកដ; ជាព្រះម្ចាស់លើប្រក្រឹតិ (Prakṛti) និងបុរុષ (Puruṣa)។ ព្រះអង្គជាព្រះដ៏រុងរឿងដែលទទួលរាងនរ-សിംហៈ (Narasiṁha); ជា Śrīmān អ្នកកាន់ស្រី (Śrī) នៅលើទ្រូងជានិច្ច; ជា Keśava; និងជាបុរសឧត្តម (Puruṣottama) លើសទាំងអ្វីដែលអស់សាបសូន្យ និងមិនអស់សាបសូន្យ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Supreme Lord is both the goal and the guide of spiritual discipline: He is ‘Yoga’ (inner restraint and realization), the leader of yogic knowers, and the sovereign over both Prakṛti (nature) and Puruṣa (spirit). Ethically, it links dharma to self-mastery and devotion to the highest ruler who sustains cosmic and inner order.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs and praises the Supreme through a litany of divine names and attributes. Here he enumerates epithets of Keśava—highlighting His yogic guidance, metaphysical lordship, protective Narasiṁha form, and supreme status beyond the perishable and imperishable.