Shloka 41
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
साध्वी स्त्री सदा अपने पतिको देवताके समान समझती है। पति और पत्नीका यह सहधर्म (साथ-साथ रहकर धर्माचरण करना) रूप धर्म परम मंगलमय है ।।
śrī-maheśvara uvāca | śuśrūṣāṃ paricāraṃ ca devatulyam prakurvatī | vaśyā bhāvena sumanāḥ suvratā sukhadarśanā | ananyacittā sumukhī bhartuḥ sā dharmacāriṇī | yā svāminaḥ kaṭhoravākye doṣadṛṣṭyā ca darśite 'pi prasannā smayamānā tiṣṭhati sā pativratā ||
Śrī Maheśvara មានព្រះបន្ទូលថា៖ នារីសុចរិតចាត់ទុកស្វាមីដូចទេវតា។ វិថីរួមនេះ—ប្តីប្រពន្ធរស់នៅជាមួយគ្នា ហើយប្រព្រឹត្តធម៌ជាមួយគ្នា—ជាមង្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ នារីណាដែលបម្រើ និងថែទាំស្វាមីដូចបម្រើព្រះ; ដែលស្មោះស្រឡាញ់ដោយចិត្តទន់ភ្លន់ និងស្ម័គ្រចិត្តស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់គាត់; ដែលរក្សាចិត្តឲ្យរីករាយ; ដែលកាន់វ្រតដ៏ល្អ និងរក្សារូបរាងឲ្យគួរឲ្យពេញចិត្ត ដើម្បីសេចក្តីសុខរបស់ស្វាមី; ដែលចិត្តមិនបែរទៅរកអ្នកណាផ្សេង; ហើយដែលជួបស្វាមីដោយមុខមាត់ភ្លឺថ្លា និងសុភាពរាបសារ—នារីនោះត្រូវបានហៅថា អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌។ ហើយនារីណាដែល ទោះស្វាមីនិយាយពាក្យរឹងមាំ ឬមើលដោយភ្នែករកកំហុស ក៏នៅតែញញឹមដោយស្ងប់ស្ងាត់—នារីនោះតែប៉ុណ្ណោះ ដែលគេហៅថា «បតិវ្រតា» ពិតប្រាកដ។
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse defines an ideal of marital dharma: a wife’s steadfast, single-minded devotion expressed through respectful service, good conduct, and inner serenity—even under provocation—presented as highly auspicious ‘shared dharma’ within household life.
In Anuśāsana Parva’s didactic setting, Śrī Maheśvara speaks in a prescriptive, ethical mode, describing qualities by which a woman is recognized as dharmacāriṇī and pativratā, emphasizing household harmony and disciplined conduct.