Shloka 3
Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda
Forest-Stage Discipline and Austerity
वैशम्पायन उवाच एवं पृष्टो नरेन्द्रेण पाण्डवेन यशस्विना । धर्माणां परम॑ गुह्ां भीष्म: प्रोवाच पार्थिवम्
Vaiśampāyana uvāca: evaṁ pṛṣṭo narendreṇa pāṇḍavena yaśasvinā | dharmāṇāṁ paramaṁ guhyaṁ Bhīṣmaḥ provāca pārthivam ||
វៃសម្បាយន បាននិយាយថា៖ ដូច្នេះ ព្រះមហាក្សត្របណ្ឌវៈដ៏ល្បីល្បាញ ត្រូវបានសួរដោយយុធិષ્ઠិរ ព្រះភីស្ម បានចាប់ផ្តើមប្រកាសដល់ព្រះអធិរាជ នូវសារសំខាន់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងសម្ងាត់បំផុតនៃធម៌—គោលការណ៍ជ្រាលជ្រៅសម្រាប់ការគ្រប់គ្រង និងការប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវ។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
That dharma has an inner, ‘supreme secret’ dimension—beyond mere rules—worthy of careful transmission from an authoritative elder (Bhīṣma) to a responsible ruler (Yudhiṣṭhira).
In Vaiśampāyana’s narration, Yudhiṣṭhira has asked a question, and Bhīṣma begins his response by expounding the deepest principles of dharma to guide the king’s conduct and governance.