Shloka 49
Adhyāya 119: Vyāsa–Kīṭa-saṃvāda
Tapas-bala and karmic ascent across yoni
श्रूयते हि पुरा कल्पे नृणां ब्रीहिमय: पशु: । येनायजन्त यज्वान: पुण्यलोकपरायणा:
śrūyate hi purā kalpe nṛṇāṁ brīhimayaḥ paśuḥ | yenāyajanta yajvānāḥ puṇyalokaparāyaṇāḥ ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «គេបានឮថា ក្នុងកាលបុរាណមួយ សម្រាប់មនុស្សទាំងឡាយ ‘សត្វបូជា’ ក្នុងយញ្ញៈ គឺជារូបសត្វដែលធ្វើពីអង្ករ។ ដោយការបូជានោះតែប៉ុណ្ណោះ ពួកអ្នកប្រតិបត្តិយញ្ញៈដែលប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះការទទួលបានលោកបុណ្យ បានធ្វើយញ្ញៈរបស់ខ្លួន—បង្ហាញថា ការបូជាអាចបំពេញបានដោយអំណោយធញ្ញជាតិដែលមិនបង្កហិង្សា ស្របតាមធម៌»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse appeals to ancient tradition to show that yajña need not require killing; a grain-based substitute (‘rice-animal’) can serve as the sacrificial offering, supporting a dharmic preference for non-violence while still honoring ritual intent.
In Bhīṣma’s instruction on dharma, he cites an old precedent: in a former age, sacrificers aiming at meritorious heavenly results performed rites using an offering made of rice, described metaphorically as the ‘paśu’ of the sacrifice.