Shloka 14
Dvaipāyana–Kīṭa Saṃvāda: Karmic Memory, Fear of Death, and Embodied Pleasure
संस्कृतासंस्कृता: पक्वा लवणालवणास्तथा | प्रजायन्ते यथा भावास्तथा चित्त निरुध्यते
saṁskṛtāsaṁskṛtāḥ pakvā lavaṇālavaṇās tathā | prajāyante yathā bhāvās tathā cittaṁ nirudhyate ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សាច់មានសភាពជាច្រើន—បានរៀបចំជាមួយគ្រឿងទេស ឬមិនបានរៀបចំ បានចម្អិន រឺគ្រាន់តែដាក់អំបិល ឬមិនដាក់អំបិល។ ក្នុងសភាពណាដែលវាបង្ហាញឡើង ចិត្តរបស់អ្នកបរិភោគសាច់ក៏ត្រូវបានចងក្រងនៅទីនោះ ដោយត្រូវទាក់ទាញតាមភាពខុសគ្នានៃរសជាតិ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma highlights how sensory variety (different tastes and preparations) strengthens attachment: the mind becomes ‘held’ by what it repeatedly seeks for pleasure. The ethical point is that indulgence in taste can obstruct restraint and inner discipline.
In Anuśāsana Parva’s instruction-setting, Bhīṣma is teaching about conduct and restraint. Here he uses the example of meat prepared in multiple ways to illustrate how craving follows taste-variations and binds the mind.