Shloka 10
पाण्डवानां पाञ्चालगमनम्
The Pāṇḍavas’ Journey toward Pāñcāla and News of the Svayaṃvara
ग्राम्यारण्याश्लौषधी श्व दुदुहे पय एव च । षड़सं चामृतनिभं रसायनमनुत्तमम्
grāmyāraṇyāślauṣadhī śva duduhe paya eva ca | ṣaḍrasaṃ cāmṛtanibhaṃ rasāyanam anuttamam ||
គន្ធರ್ವបាននិយាយថា៖ «ឆ្កែស្រីនោះ ដូចជាបានបង្ហូរទឹកដោះចេញពីសារធាតុសុទ្ធនៃឱសថទាំងឡាយ—ទាំងឱសថក្នុងភូមិ និងឱសថក្នុងព្រៃ—ហើយទឹកដោះនោះឯងបានក្លាយជារសាយនៈដ៏ល្អឥតប្រៀប សម្បូរដោយរសទាំងប្រាំមួយ ផ្អែមដូចអម្រឹត»។
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the Mahābhārata’s recurring idea that extraordinary nourishment and healing can arise from nature in wondrous ways; it also echoes the Indian medical-cultural ideal of rasāyana—restorative substances that sustain vitality and well-being.
A Gandharva describes a marvel: a she-dog is said to have ‘milked out’ the essence of medicinal herbs from both village and forest, producing milk and an unsurpassed, nectar-like rasāyana endowed with all six tastes.