Shloka 8
कल्माषपाद-शाप-कारणम्
Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तं तर्कयामास वै नृपम् । पतितं पातनं संख्ये शात्रवाणां महीतले
kṣutpipāsāpariśrāntaṃ tarkayāmāsa vai nṛpam | patitaṃ pātanaṃ saṅkhye śātravāṇāṃ mahītale ||
ឃើញព្រះមហាក្សត្រដេកដួលលើដី—ព្រះអង្គដែលនៅក្នុងសង្គ្រាមធ្លាប់ជាអ្នកបំបាក់ជួរទ័ពសត្រូវឲ្យដួលរលំ—គន្ធព្វបានសន្និដ្ឋានថា ព្រះអង្គឥឡូវនេះអស់កម្លាំង ស្រេកឃ្លាន និងនឿយហត់។ វាក៏បង្ហាញថា សូម្បីអ្នកខ្លាំងក្លាក៏អាចត្រូវរំលំដោយតម្រូវការរបស់រាងកាយ ហើយការសង្កេតយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ននាំឲ្យមានការវាយតម្លៃដោយមនុស្សធម៌ មិនមែនការមើលងាយសត្រូវដែលដួលទេ។
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
Power and martial prowess do not exempt anyone from basic human limits; ethical judgment should be guided by attentive understanding of circumstances (here, hunger, thirst, and fatigue) rather than by triumphalism over someone who has fallen.
The Gandharva observes a king lying fallen on the ground—formerly a formidable subduer of enemies in battle—and concludes that the king’s collapse is due to hunger, thirst, and exhaustion.