Adhyaya 19
Bhojana-vidhi and Nitya-karman: Directions for Eating, Prāṇa-Oblations, Sandhyā, and Conduct Leading to Apavarga
បន្តសេចក្តីបង្រៀនក្នុងឧត្តរ-ភាគអំពីជីវិតមានវិន័យតាមវර්ណាហ្រាមៈ វ្យាសរៀបរាប់វិន័យប្រចាំថ្ងៃរបស់ព្រាហ្មណ៍ ដែលបម្លែងសកម្មភាពធម្មតា ជាពិសេសការបរិភោគ អោយក្លាយជាពិធីបូជាបរិសុទ្ធ។ ចាប់ផ្តើមដោយច្បាប់ទិសមុខពេលញ៉ាំ និងផលវិបាក បន្ទាប់មកការត្រៀមសុចរិតៈ កៅអីស្អាត លាងជើងដៃ អាចមនៈ និងចិត្តស្ងប់។ អាហារត្រូវបិទព័ទ្ធដោយទឹក និងវ្យាហ្រឹតិ បន្តដោយអាពោសនៈ និងព្រាណ-ហោមៈ បូជាទៅព្រាណ អបាន វ្យាន ឧដាន សមាន ហើយសមាធិទទួលយកអ្វីនៅសល់ជាការគោរពព្រះអាត្មា (ប្រជាបតិ)។ បន្ទាប់មកកំណត់លក្ខខណ្ឌសុចរិត និងការសូត្រៈ ពេលវេលា អង្គុយ ឧបករណ៍ សម្លៀកបំពាក់ មិត្តរួម និងស្ថានភាពអារម្មណ៍ ដើម្បីអោយវេទមានប្រសិទ្ធិ។ សន្ធ្យាពេលល្ងាច និងជបគាយត្រី ត្រូវបានបញ្ជាក់ថាមិនអាចខកខាន។ មានច្បាប់អំពីទីកន្លែង និងទម្រង់ដេក។ ចុងក្រោយប្រកាសថា មិនមានផ្លូវទៅអបវರ್ಗ (មុក្ខ) លើសពីវិន័យអាស្រាមរបស់ខ្លួន ដែលអនុវត្តដើម្បីពេញចិត្តបរមេស្ឋិន។
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे अष्टादशो ऽध्यायः व्यास उवाच प्राङ्मुखो ऽन्नानि भुञ्जीत सूर्याभिमुख एव वा / आसीनस्त्वासने शुद्धे भूम्यां पादौ निधाय तु
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីកូರ್ಮបុរាណ» ក្នុង «សត្សាហស្រី សំហិតា» ផ្នែកខាងក្រោយ ជំពូកទីដប់ប្រាំបី ចាប់ផ្តើម។ វ្យាសៈបានមានពាក្យថា៖ គួរញ៉ាំអាហារបែរមុខទៅទិសកើត ឬបែរមុខទៅកាន់ព្រះអាទិត្យ; អង្គុយលើកៅអីស្អាត ដាក់ជើងទាំងពីរលើដី។
Verse 2
आयुष्यं प्राङ्मुखो भुङ्क्ते यशस्यं दक्षिणामुखः / श्रियं प्रत्यङ्मुखो भुङ्क्ते ऋतं भुङ्क्ते उदङ्मुखाः
អ្នកដែលញ៉ាំអាហារបែរមុខទៅទិសកើត នឹងបានអាយុវែង; បែរមុខទៅទិសត្បូង នឹងបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ។ បែរមុខទៅទិសលិច នឹងបានសម្បត្តិ; ហើយបែរមុខទៅទិសជើង នឹងបានចែករំលែក «ឫតៈ» គឺអំណាចនៃសច្ចៈ និងរបៀបរយដ៏ត្រឹមត្រូវ។
Verse 3
पञ्चार्द्रे भोजनं कुर्याद् भूमौ पात्रं निधाय तु / उपवासेन तत्तुल्यं मनुराह प्रजापतिः
គួរញ៉ាំអាហារនៅពេលភាគទីប្រាំនៃថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ដោយដាក់ភាជន៍លើដី; ព្រះប្រជាបតិ មនុ បានប្រកាសថា ការអនុវត្តបែបនេះ មានបុណ្យស្មើនឹងការអត់អាហារ។
Verse 4
उपलिप्ते शुचौ देशे पादौ प्रक्षाल्य वै करौ / आचम्यार्द्राननो ऽक्रोधः पञ्चार्द्रे भोजनं चरेत्
នៅកន្លែងស្អាតដែលបានលាបសម្អាតថ្មីៗ គួរលាងជើង ហើយលាងដៃផងដែរ; បន្ទាប់ពីអាចម្យៈ (ស្រូបទឹកសម្រាប់សម្អាត) ដោយមុខនៅសើម និងគ្មានកំហឹង ចូរញ៉ាំអាហារនៅពេលភាគទីប្រាំនៃថ្ងៃ តាមរបៀបត្រឹមត្រូវ។
Verse 5
महाव्यहृतिभिस्त्वन्नं परिधायोदकेन तु / अमृतोपस्तरणमसीत्यापोशानक्रियां चरेत्
ដោយសូត្រវ្យាហ្រឹតិធំៗ ហើយព័ទ្ធអាហារដោយទឹក ដោយនោះគួរធ្វើពិធី អាពោសនៈ ដោយពោលថា «អ្នកជាអុបស្តរៈណៈ នៃអម្រឹត»។
Verse 6
स्वाहाप्रणवसंयुक्तां प्राणायाद्याहुतिं ततः / अपानाय ततो हुत्वा व्यानाय तदनन्तरम्
បន្ទាប់មក គួរបូជាអាហុតិដំបូងដល់ ព្រាណៈ ដោយភ្ជាប់ «ಓಂ» និងពាក្យ «ស្វាហា»។ បន្ទាប់ពីនោះ បូជាដល់ អបានៈ ហើយបន្ទាប់ទៀតដល់ វ្យានៈ។
Verse 7
उदानाय ततः कुर्यात् समानायेति पञ्चमीम् / विज्ञाय तत्त्वमेतेषां जुहुयादात्मनि द्विजः
បន្ទាប់មក គួរធ្វើអាហុតិទីប្រាំ ដល់ ឧទានៈ ហើយក៏ដល់ សមានៈ ផងដែរ។ ដោយដឹងតត្ត្វៈពិតនៃខ្យល់ជីវិតទាំងនេះ ទ្វិជៈគួរបូជាវាទៅក្នុង អាត្មា។
Verse 8
शेषमन्नं यथाकामं भुञ्जीतव्यं जनैर्युतम् / ध्यात्वा तन्मनसा देवमात्मानं वै प्रजापतिम्
បន្ទាប់មក អាហារដែលនៅសល់ អាចបរិភោគតាមចិត្ត ប្រៀបជាមួយមនុស្សដែលមាននៅទីនោះ។ ដោយសមាធិដោយចិត្តនោះលើ ព្រះអាត្មា ដ៏ជាព្រះប្រាជាបតិ។
Verse 9
अमृतापिधानमसीत्युपरिष्टादपः पिबेत् / आचान्तः पुनराचामेदायं गौरिति मन्त्रतः
ដោយសូត្រថា «អ្នកជាអាពិធានៈ នៃអម្រឹត» គួរផឹកទឹកពីលើតាមវិធីកំណត់។ បន្ទាប់ពីអាចាមនៈហើយ គួរធ្វើអាចាមនៈម្តងទៀត ដោយមន្ត្រ «នេះជាគោ» តាមក្បួន។
Verse 10
द्रुपदां वा त्रिरावर्त्य सर्वपापप्रणाशनीम् / प्राणानां ग्रन्थिरसीत्यालभेद् हृदयं ततः
ឬម្យ៉ាងទៀត សូត្រមន្ត្របរិសុទ្ធនោះ ៣ ដង ដែលគេថាបំផ្លាញបាបទាំងអស់; បន្ទាប់មក ប៉ះបេះដូង ដោយសមាធិថា «អ្នកជាខ្សែចងនៃដង្ហើមជីវិត» ហើយបន្តពិធី។
Verse 11
आचम्याङ्गुष्ठमात्रेति पादाङ्गुष्ठे ऽथ दक्षिणे / निः स्त्रवयेद् हस्तजलमूर्ध्वहस्तः समाहितः
អាចមនៈរួចហើយ គួរយកទឹកត្រឹមមាត្រម្រាមដៃមេ; បន្ទាប់មក នៅម្រាមជើងធំខាងស្តាំ ឲ្យទឹកពីដៃហូរចុះ ដោយលើកដៃឡើង និងមានស្មារតីស្ងប់ស្ងាត់។
Verse 12
हुतानुमन्त्रणं कुर्यात् श्रद्धायामिति मन्त्रतः / अथाक्षरेण स्वात्मानं योजयेद् ब्रह्मणेति हि
ដោយមន្ត្រដែលចាប់ផ្តើម «śraddhāyām…» គួរធ្វើអនុមន្ត្រណៈ ដើម្បីបរិសុទ្ធបូជាហុតដែលបានថ្វាយ។ បន្ទាប់មក ដោយអក្សរពិសិដ្ឋ «អោម» គួរភ្ជាប់ខ្លួនឯងទៅព្រះព្រហ្ម—ដោយមន្ត្រ «brahmaṇe» ពិតប្រាកដ។
Verse 13
सर्वेषामेव यागानामात्मयागः परः स्मृतः / यो ऽनेन विधिना कुर्यात् स याति ब्रह्मणः क्षयम्
ក្នុងយញ្ញទាំងអស់ ការថ្វាយខ្លួនឯង (យញ្ញខាងក្នុង) ត្រូវបានចងចាំថា ជាយញ្ញខ្ពស់បំផុត។ អ្នកណាធ្វើតាមវិន័យនេះ នឹងឈានដល់ស្ថានភាពមិនរលាយនៃព្រះព្រហ្ម។
Verse 14
यज्ञोपवीती भुञ्जीत स्त्रग्गन्धालङ्कृतः शुचिः / सायंप्रापर्नान्तरा वै संध्यायां तु विशेषतः
ពាក់យញ្ញោបវីត (ខ្សែពិសិដ្ឋ) ហើយបរិភោគអាហារដោយសុចរិតភាព តុបតែងដោយកម្រងផ្កា ក្លិនក្រអូប និងអលង្ការសមរម្យ។ គួរធ្វើនៅពេលល្ងាច ក្នុងចន្លោះរវាងរសៀលនិងល្ងាច ជាពិសេសនៅពេលសន្ធ្យា (ពិធីបូជាពេលព្រលប់)។
Verse 15
नाद्यात् सूर्यग्रहात् पूर्वमह्नि सायं शशिग्रहात् / ग्रहकाले च नाश्नीयात् स्नात्वाश्नीयात् तु मुक्तयोः
មិនគួរទទួលអាហារពេលព្រឹកមុនគ្រាសព្រះអាទិត្យ ហើយមិនគួរទទួលអាហារពេលល្ងាចមុនគ្រាសព្រះចន្ទ។ នៅពេលគ្រាសកំពុងកើត មិនគួរញ៉ាំឡើយ; ពេលគ្រាសផុតហើយ ត្រូវងូតទឹកសម្អាត រួចទើបទទួលអាហារ។
Verse 16
मुक्ते शशिनि भुञ्जीत यदि न स्यान्महानिशा / अमुक्तयोरस्तङ्गतयोरद्याद् दृष्ट्वा परे ऽहनि
ពេលព្រះចន្ទបានរះ ហើយមិនមែនជារាត្រីធំ (រាត្រីតមអាហារដែលកំណត់) នោះអាចទទួលអាហារ។ ប៉ុន្តែបើទាំងពីរ (ព្រះអាទិត្យ និងព្រះចន្ទ) មិនទាន់រះ ឬបានលិចហើយ ត្រូវញ៉ាំតែថ្ងៃបន្ទាប់ បន្ទាប់ពីបានឃើញពួកវារះ។
Verse 17
नाश्नीयात् प्रेक्षमाणानामप्रदायैव दुर्मतिः / न यज्ञशिष्टादन्द् वा न क्रुद्धो नान्यमानसः
មនុស្សមានចិត្តល្ងង់ មិនគួរញ៉ាំនៅពេលអ្នកដទៃកំពុងមើល ដោយមិនបានចែកឲ្យពួកគេជាមុន។ ក៏មិនគួរញ៉ាំអាហារដែលមិនមែនជាសេសពីយជ្ញ (យញ្ញ) ឡើយ; ហើយមិនគួរញ៉ាំពេលខឹង ឬពេលចិត្តរវល់ទៅលើរឿងផ្សេង។
Verse 18
आत्मार्थं भोजनं यस्य रत्यर्थं यस्य मैथुनम् / वृत्यर्थं यस्य चाधीतं निष्फलं तस्य जीवितम्
អ្នកណាដែលអាហារគ្រាន់តែសម្រាប់ខ្លួនឯង ការរួមភេទគ្រាន់តែសម្រាប់កាមសុខ ហើយការសិក្សាគ្រាន់តែសម្រាប់រកជីវិត—ជីវិតរបស់អ្នកនោះគ្មានផល។
Verse 19
यद्भुङ्क्ते वेष्टितशिरा यच्च भुङ्क्ते उदङ्मुखः / सोपानत्कश्च यद् भुङ्क्ते सर्वं विद्यात् तदासुरम्
អាហារណាដែលញ៉ាំដោយគ្របក្បាល អាហារណាដែលញ៉ាំមុខទៅទិសជើង និងអាហារណាដែលញ៉ាំពាក់ស្បែកជើង—ចូរដឹងថាទាំងអស់នោះមានសភាពអាសុរ (មិនបរិសុទ្ធ និងខ្វះវិន័យ)។
Verse 20
नार्धरात्रे न मध्याह्ने नाजीर्णे नार्द्रवस्त्रधृक् / न च भिन्नासनगतो न शयानः स्थितो ऽपि वा
មិនគួរធ្វើជបៈ ឬសូត្រព្រះមន្ត្រ នៅពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រ មិននៅពេលថ្ងៃត្រង់ មិននៅពេលអាហារមិនទាន់រំលាយ មិនពាក់សម្លៀកបំពាក់សើម; មិនអង្គុយលើកៅអីបាក់ ឬមិនសម; មិនសូត្រពេលដេក ហើយក៏មិនសូត្រពេលឈរផងដែរ។
Verse 21
न भिन्नभाजने चैव न भूम्यां न च पाणिषु / नोच्छिष्टो घृतमादद्यान्न मूर्धानं स्पृशेदपि
មិនគួរយកឃី (ghee) ក្នុងភាជន៍បាក់ មិនយកពីលើដី មិនយកពីលើដៃទទេ។ អ្នកដែលមានសភាពអសុចិដោយសារអាហារសល់ មិនគួរយកឃី; ហើយក៏មិនគួរប៉ះក្បាលផងដែរ។
Verse 22
न ब्रह्म कीर्तयन् वापि न निः शेषं न भार्यया / नान्धकारे न चाकाशे न च देवालयादिषु
មិនគួរសូត្រ ឬសរសើរព្រះព្រហ្ម (Brahman) ដោយរបៀបមិនសម—មិនដោយការធ្វេសប្រហែស មិនដោយមិនគោរព; មិនគួរធ្វើនៅជាមួយភរិយា; មិននៅក្នុងភាពងងឹត មិននៅកន្លែងបើកចំហក្រោមមេឃ; ហើយមិននៅក្នុងព្រះវិហារ និងទីបរិវេណសក្ការៈផ្សេងៗ នៅពេលដែលមិនសមរម្យ។
Verse 23
नैकवस्त्रस्तु भुञ्जीत न यानशयनस्थितः / न पादुकानिर्गतो ऽथ न हसन् विलपन्नपि
មិនគួរបរិភោគដោយពាក់តែសម្លៀកបំពាក់តែមួយ; មិនគួរបរិភោគពេលអង្គុយលើយាន ឬពេលដេកលើគ្រែ។ មិនគួរបរិភោគបន្ទាប់ពីចេញទៅក្រៅដោយពាក់ស្បែកជើង; ហើយមិនគួរបរិភោគពេលសើច ឬពេលយំឡើយ។
Verse 24
भुक्त्वैवं सुखमास्थाय तदन्नं परिणामयेत् / इतिहासपुराणाभ्यां वेदार्थानुपबृंहयेत्
បរិភោគដូច្នេះហើយ គួរអង្គុយសុខស្រួល ហើយអនុញ្ញាតឲ្យអាហារនោះរំលាយត្រឹមត្រូវ។ ហើយគួរបន្ថែមពន្លឺន័យវេទ ដោយអិតិហាស និងបុរាណ (Itihāsa–Purāṇa)។
Verse 25
ततः संध्यामुपासीत पूर्वोक्तविधिना द्विजः / आसीनस्तु जपेद् देवीं गायत्रीं पश्चिमां प्रति
បន្ទាប់មក ព្រះទ្វិជៈគួរធ្វើសន្ធ្យាវន្ទនៈតាមវិធីដែលបានពោលមុន ហើយអង្គុយសូត្រជបព្រះគាយត្រីដ៏ទេវី ដោយបែរមុខទៅទិសលិច។
Verse 26
न तिष्ठति तु यः पुर्वां नास्ते संध्यां तु पश्चिमाम् / स शूद्रेण समो लोके सर्वधर्मविवर्जितः
អ្នកណាមិនធ្វើសន្ធ្យាព្រឹក និងមិនគោរពសន្ធ្យាល្ងាចទេ នោះក្នុងលោកត្រូវបានចាត់ទុកថាស្មើស៊ូទ្រៈ ជាអ្នកបោះបង់ធម៌ទាំងអស់។
Verse 27
हुत्वाग्निं विधिवन्मन्त्रैर्भुक्त्वा यज्ञावशिष्टकम् / सभृत्यबान्धवजनः स्वपेच्छुष्कपदो निशि
បានបូជាអគ្គិដោយមន្ត្រតាមវិធីត្រឹមត្រូវ ហើយបានបរិភោគអ្វីដែលនៅសល់ពីយញ្ញៈរួច នៅពេលយប់ គួរគេងតាមចិត្តលើទីដេកស្ងួតរាបស្មើ ជាមួយអ្នកបម្រើ សាច់ញាតិ និងអ្នកពឹងពាក់។
Verse 28
नोत्तराभिमुखः स्वप्यात् पश्चिमाभिमुखो न च / न चाकाशे न नग्नो वा नाशुचिर्नासने क्वचित्
មិនគួរគេងបែរមុខទៅទិសជើង ឬទៅទិសលិចឡើយ។ ក៏មិនគួរគេងក្រោមមេឃបើកចំហ មិនគួរគេងអាក្រាត មិនគួរគេងនៅពេលមិនបរិសុទ្ធ ហើយកុំគេងលើកន្លែងអសុចិជាដាច់ខាត។
Verse 29
न शीर्णायां तु खट्वायां शून्यागारे न चैव हि / नानुवंशं न पालाशे शयने वा कदाचन
មិនគួរដេកលើគ្រែបាក់បែក មិនគួរដេកក្នុងផ្ទះទំនេរដាច់ស្រយាល។ ក៏មិនគួរដេកលើស៊ុមឫស្សី ឬលើគ្រែធ្វើពីឈើបាលាសៈ (palāśa) នៅពេលណាក៏ដោយ។
Verse 30
इत्येतदखिलेनोक्तमहन्यहनि वै मया / ब्राह्मणानां कृत्यजातमपवर्गफलप्रदम्
ដូច្នេះ ខ្ញុំបានប្រកាសពេញលេញរៀងរាល់ថ្ងៃ នូវកិច្ចធម៌ទាំងមូលដែលកំណត់សម្រាប់ព្រះព្រាហ្មណ៍—អំពើបុណ្យទាំងនោះផ្តល់ផលអបវರ್ಗៈ គឺសេចក្តីរួចផុតចុងក្រោយ។
Verse 31
नास्तिक्यादथवालस्यात् ब्राह्मणो न करोति यः / स याति नरकान् घोरान् काकयोनौ च जायते
ព្រះព្រាហ្មណ៍ណា ដោយអនាស្តិក្យៈ (មិនជឿធម៌) ឬដោយខ្ជិលច្រអូស មិនអនុវត្តកិច្ចដែលបានកំណត់—គេនឹងទៅនរកដ៏សាហាវ ហើយកើតឡើងវិញក្នុងពូជកាក (ស្បូនសត្វក្អែក) ផងដែរ។
Verse 32
नान्यो विमुक्तये पन्था मुक्त्वाश्रमविधिं स्वकम् / तस्मात् कर्माणि कुर्वोत तुष्टये परमेष्ठिनः
គ្មានផ្លូវផ្សេងទៀតសម្រាប់សេចក្តីរួចផុតពេញលេញឡើយ លើកលែងតែការរក្សាវិន័យអាស្រាមៈរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ ចូរធ្វើកិច្ចការទាំងឡាយ ដើម្បីបំពេញព្រះហឫទ័យព្រះបរមេឋិន (ព្រះអម្ចាស់អធិបតី)។
Frequently Asked Questions
That daily life—especially eating—must be converted into disciplined worship through śauca, mantra, ācamana/āpośana, and prāṇa-offerings, and that such āśrama-based discipline is presented as the indispensable route to apavarga when performed for Parameṣṭhin.
It explicitly states that among sacrifices, offering one’s own self is highest, and links correct performance of this interiorized yajña—supported by prāṇa-homa and Brahman-yoking mantras—to attainment of the imperishable state of Brahman.
After digestion and study through Itihāsa–Purāṇa to illuminate Veda, the twice-born is to perform evening sandhyā as previously taught and repeat the Divine Gāyatrī seated and facing west; neglect of morning and evening sandhyā is treated as a fall from Vedic dharma.
Yes—alongside washing and ācamana, it insists on eating without anger or distraction, and restricts japa/recitation during improper times, postures, clothing states, and contexts, implying that mental composure is part of śauca and mantra efficacy.