Shloka 66
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
तस्यां च सन्धौ नष्टायां मानसी चाभवत्प्रजा / सिद्धिरन्ययुगे तस्मिंस्त्रेताख्ये ऽनंतरे कृतात्
Transliteration
tasyāṃ ca sandhau naṣṭāyāṃ mānasī cābhavatprajā / siddhiranyayuge tasmiṃstretākhye 'naṃtare kṛtāt
Translation
ពេលសន្ធិនោះបាត់បង់ទៅ ប្រជាជនក៏ក្លាយជា “មានសី” គឺកើតពីចិត្ត។ នៅយុគបន្ទាប់ដែលហៅថា ត្រេតា បន្ទាប់ពីក្រឹត សិទ្ធិបានលេចឡើង។
Word by Word
तस्याम्in that
तस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
सन्धौin the junction/twilight
सन्धौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
नष्टायाम्when (it) was destroyed/ended
नष्टायाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त; √नश् (धातु); क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण
मानसीmental; mind-born
मानसी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
अभवत्came to be; arose
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रजाprogeny/creatures
प्रजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सिद्धिः(a) siddhi; attainment
सिद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अन्य-युगेin another yuga
अन्य-युगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम
त्रेता-आख्येcalled ‘Tretā’
त्रेता-आख्ये:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रेता (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (नामधेयवाचक)
अनन्तरेimmediately after
अनन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण
कृतात्from the Kṛta (yuga)
कृतात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन