
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
ជំពូកនេះរៀបរាប់ជាទម្រង់សំណួរ–ចម្លើយអំពីរចនាសម្ព័ន្ធលោក។ បន្ទាប់ពីស្តាប់អំពីការរៀបចំប្រជាជន និងទីលំនៅ អ្នកសួរទាមទារពណ៌នាជាក់លាក់អំពីចំនួនទ្វីប និងសមុទ្រ ចំនួនវර්ṣa និងទន្លេ ទំហំមហាភូត ព្រំដែនលោកាលោក និងវិមាត្រ–ចលនារបស់ព្រះអាទិត្យ និងព្រះចន្ទ។ សូតាប្តេជ្ញានឹងពណ៌នាពីវិសាលភាពផែនដី និងលោជិកនៃការរាប់សមុទ្រ–កោះ ទោះទទួលស្គាល់ថាមិនអាចនិយាយបានទាំងអស់តាមលំដាប់។ បន្ទាប់មកចូលទៅគំរូសប្តទ្វីប ហើយចាប់ផ្តើមពីជម្ពូទ្វីប ដែលជាដីមូលធំ ព័ទ្ធដោយសមុទ្រអំបិល បែងចែកជា៩វර්ṣa តុបតែងដោយទីក្រុង ប្រជាជន សិទ្ធៈ/ចារណៈ ភ្នំ និងប្រព័ន្ធទន្លេពីប្រភពភ្នំ។ ក៏ណែនាំភ្នំព្រំដែន និងភ្នំវර්ṣa ដូចជា ហិមវាន ហេមកូដ និងនិសធៈ ដើម្បីកំណត់ការបែងចែក៩តំបន់។
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे प्रियव्रतवंशानुकीर्त्तनं नाम चतुदशो ऽध्यायः सूत उवाच एवं प्रजासन्निवेशं श्रुत्वा वै शांशपायनिः / पप्रच्छ नियतं सूतं पृथिव्युद धिविस्तरम्
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាបុរាណ» ភាគដើមដែលព្រះវាយុបានប្រកាស ក្នុងអនុសង្គបាទទី២ ជំពូកទី១៤ មាននាម «ការសរសើរវង្សព្រីយវ្រត»។ សូតបាននិយាយថា៖ ក្រោយស្តាប់ការរៀបចំប្រជាជនដូច្នេះ សាំសបាយនីបានសួរសូតដោយចិត្តមាំមួនអំពីវិស្តាររបស់ផែនដី និងសមុទ្រ។
Verse 2
कति द्वीपा समुद्रा वा पवता वा कति स्मृताः / कियन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च काः स्मृताः
ទ្វីបមានប៉ុន្មាន សមុទ្រមានប៉ុន្មាន និងភ្នំមានប៉ុន្មានដែលស្ម្រឹតិបានរំលឹក? ហើយនៅក្នុងនោះមានវರ್ಷ (varṣa) ប៉ុន្មាន និងមានទន្លេណាខ្លះដែលបាននិយាយ?
Verse 3
महा भूतप्रमाणं च लोकालोकं तथैव च / पर्यायं परिमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोस्तथा / एतत्प्रबूहि नः सर्वं विस्तरेण यथार्थतः
សូមប្រាប់យើងអំពីមាត្ររបស់មហាភូត (mahābhūta) សភាពរបស់លោកាលោក (Lokāloka) ទាំងលំដាប់ និងទំហំ និងចលនារបស់ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ—សូមពន្យល់ទាំងអស់នេះដោយលម្អិតតាមសេចក្តីពិត។
Verse 4
सूत उवाच हन्त वो ऽहं प्रवक्ष्यामि पृथिव्यायामविस्तरम्
សូតបាននិយាយថា៖ ចូរស្តាប់ចុះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់ដល់អ្នកទាំងឡាយអំពីវិស្តាររបស់ផែនដី។
Verse 5
संख्यां चैव समुद्राणां द्वीपानां चैव विस्तरम् / द्वीपभेदसहस्राणि सप्तस्वन्तर्गतानि च
ទាំងចំនួនសមុទ្រ និងវិសាលភាពនៃទ្វីបទាំងឡាយ ព្រមទាំងភាពខុសគ្នានៃទ្វីបរាប់ពាន់ ដែលស្ថិតនៅក្នុងទាំងប្រាំពីរនោះផង។
Verse 6
न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैः सततं जगत् / सप्त द्वीपान्प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह
អ្វីៗដែលធ្វើឲ្យលោកនេះដំណើរការជានិច្ច មិនអាចនិយាយរៀងលំដាប់នៅទីនេះបានទេ; ខ្ញុំនឹងពោលអំពីទ្វីបទាំងប្រាំពីរ ព្រមជាមួយព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ និងភពទាំងឡាយ។
Verse 7
तेषां मनुष्या स्तर्क्केण प्रमाणानि प्रचक्षते / अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस्तर्केण साधयेत्
មនុស្សនិយាយអំពីមាត្រដ្ឋានដោយហេតុផល; ប៉ុន្តែសភាពដែលពិតប្រាកដជាអចិន្ត្យ មិនគួរបង្ខំឲ្យសម្រេចដោយតក្កវិជ្ជាទេ។
Verse 8
प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं प्रचक्षते / नववर्षं प्रवक्ष्यामि जंबूद्वीपं यथातथम्
អ្វីដែលលើសលប់ពីប្រក្រឹតិ ត្រូវហៅថា ‘អចិន្ត្យ’; ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពោលអំពីវស្សៈទាំង៩ នៃជម្ពូទ្វីប ដូចដែលវាជាក់ស្តែង។
Verse 9
विस्तरान्मण्डलाच्चैव योजनैस्तन्निबोधत / शतमेकं सहस्राणां योजनाग्रात्समन्ततः
ចូរយល់ដឹងអំពីវិសាលភាព និងរង្វង់របស់វាតាមមាត្រា ‘យោជន’; វាលាតសន្ធឹងជុំវិញគ្រប់ទិស ដល់មួយរយយោជន ក្នុងចំណោមពាន់ទាំងឡាយ។
Verse 10
नानाजनपदाकीर्णः पुरैश्च विविधैश्शुभैः / सिद्धचारणसंकीणः पर्वतैरुपशोभितः
ដែននោះពោរពេញដោយជនបទជាច្រើន មាននគរមង្គលនានា សម្បូរដោយពួកសិទ្ធ និងចារណៈ ហើយត្រូវបានលម្អដោយភ្នំទាំងឡាយ។
Verse 11
सर्वधातुनिबद्धैश्च शिलाजाल समुद्भवैः / पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिः सर्वतस्ततः
នៅទីនោះ មានទន្លេជាច្រើនហូរពាសពេញទិសទាំងអស់ ពោរពេញដោយធាតុរ៉ែទាំងឡាយ កើតពីបណ្តាញថ្ម និងមានប្រភពពីភ្នំ។
Verse 12
जंबूद्वीपः पृथुः श्रीमान् सर्वतः पृथुमण्डलः / नवभिश्चावृतः सर्वो भुवनैर्भूतभावनैः
ជម្ពូទ្វីបធំទូលាយ និងរុងរឿង; វង់របស់វាពាសពេញទិសទាំងអស់ ហើយទាំងមូលត្រូវបានព័ទ្ធដោយភូវនៈទាំង៩ ដែលចិញ្ចឹមសត្វលោក។
Verse 13
लवणेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः / जंबूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः
វាត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយសមុទ្រអំបិលគ្រប់ទិស; ហើយសមុទ្រនោះក៏ពាសពេញជុំវិញដោយស្មើគ្នា តាមទំហំទូលាយរបស់ជម្ពូទ្វីប។
Verse 14
प्रागायताः सूपर्वाणः षडिमे वर्षपर्वताः / अवगाढा ह्युभयतः मसुद्रौ पूर्वपश्चिमौ
ភ្នំវර්ษៈទាំង៦នេះលាតសន្ធឹងទៅទិសខាងកើត មានចំណុចភ្ជាប់រឹងមាំល្អ; ហើយវាចាក់ជ្រៅទាំងពីរខាងក្នុងសមុទ្រខាងកើត និងខាងលិច។
Verse 15
हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान् / सर्वर्त्तुषु सुखश्चापि निषधः पर्वतो महान्
ហិមវានដែលគ្របដោយព្រិល ហេមកូដ និងហេមវានដែលមានកំពូលមាស; ហើយភ្នំនិษធដ៏មហិមា ដែលផ្តល់សុខក្នុងគ្រប់រដូវ។
Verse 16
चतुर्वर्णश्च सौवर्णो मेरुश्चारुतमः स्मृतः / द्वात्रिंशच्च सहस्राणि विस्तीर्णः स च मूर्द्धनि
មេរុត្រូវបានចងចាំថា មានបួនពណ៌ ជាសុវណ្ណមយ និងស្រស់ស្អាតយ៉ាងยิ่ง; នៅកំពូល វាលាតសន្ធឹងដល់សាមសិបពីរពាន់យោជន។
Verse 17
वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्रः समुच्छ्रितः / नानावर्णास्तु पार्श्वेषु प्रजापतिगुणान्वितः
វាមានសមាមាត្រដូចរង្វង់ ប៉ុន្តែឈរខ្ពស់ជារូបចតុកោណ; នៅជាយមានពណ៌នានា ហើយពោរពេញដោយគុណលក្ខណៈនៃប្រជាបតិ។
Verse 18
नाभिबन्धनसंभूतो ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः / पूर्वतर्ः श्वेतवर्णश्च ब्राह्मणस्तस्य तेन तत्
អ្វីដែលកើតពីខ្សែចងផ្ចិតនៃព្រះព្រហ្មា អ្នកមានកំណើតមិនអាចបង្ហាញបាន; ខាងកើត វាមានពណ៌ស ជាព្រាហ្មណ៍—ហេតុនេះហើយបាននិយាយដូច្នោះ។
Verse 19
पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्मः स्वभावतः / तेनास्य क्षत्त्रभावस्तु मेरोर्नानार्थकारणात्
នៅជាយខាងជើងរបស់វា មានស្រទាប់ពណ៌ក្រហមតាមធម្មជាតិ; ដោយហេតុផលនានា ដូច្នេះមេរុត្រូវបាននិយាយថាមានភាវៈក្សត្រិយៈ។
Verse 20
पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्यते / भृङ्गपत्रनिभश्चापि पश्चिमेन समाचितः
អ្នកដែលមានពណ៌លឿងនៅទិសខាងត្បូង គេកំណត់ថាមានសភាពវៃស្យៈ; ហើយអ្នកដែលស្ថិតនៅទិសលិច គេថាមានពណ៌ដូចស្លឹកភ្រឹង្គៈ។
Verse 21
तेनास्य शूद्रभावः स्यादिति वर्णाः प्रकीर्त्तिताः / वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः
ដោយហេតុនេះ គេថាគាត់មានសភាពសូទ្រ—ដូច្នេះវណ្ណៈទាំងឡាយត្រូវបានប្រកាស។ រូបរាងត្រូវបានពោលតាមស្វಭាវៈ ហើយទំហំកំណត់តាមពណ៌។
Verse 22
नीलश्च वैदुर्यमयः श्वेतः घुक्लो हिरण्मयः / मयुरबर्हवर्णस्तु शातकैंभश्च शृङ्गवान्
មួយមានពណ៌ខៀវ ដូចមណីវೈទូរ្យៈ; មួយមានពណ៌ស ភ្លឺរលោងដូចមាស; មួយមានពណ៌ដូចស្លាបកន្ទុយក្ងោក; និងមួយទៀតដូចមាសសាតកុម្ភៈ មានស្នែង។
Verse 23
एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः / तेषामन्तरविष्कंभो नवसाहस्र उच्यते
ទាំងនេះជារាជានៃភ្នំ ដែលសិទ្ធៈ និងចារណៈបម្រើ។ ចន្លោះទំហំរវាងពួកវា គេហៅថា ប្រាំបួនពាន់។
Verse 24
मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः समन्तमः / नवैवं तु सहस्राणि विस्तीर्णं सर्वतस्तु तत्
នៅកណ្ដាលមានដែនដីឈ្មោះ អិលាវ្រឹតៈ ដែលព័ទ្ធជុំវិញមហាមេរុ។ ដែននោះគេថាលាតសន្ធឹងទៅគ្រប់ទិសដល់ប្រាំបួនពាន់។
Verse 25
मध्ये तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः / वेद्यर्द्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्द्धं तथोत्तरम्
នៅកណ្ដាលនោះ មានមហាមេរុភ្លឺរលោងដូចភ្លើងគ្មានផ្សែង។ ពាក់កណ្ដាលខាងត្បូងនៃមេរុមានរូបដូចវេទិ (អាសនៈបូជា) ហើយពាក់កណ្ដាលខាងជើងក៏ដូចគ្នានៅទិសជើង។
Verse 26
वर्षाणि यानि षट् चैव तेषां ये वर्षपर्वताः / द्वे द्वे सहस्रे विस्तीर्णा योजनानां समुच्छ्रयात्
វស្សាទាំងប្រាំមួយនោះ មានភ្នំវស្សា; ភ្នំនីមួយៗទទឹងពីរពាន់យោជន តាមមាត្រដ្ឋានកម្ពស់។
Verse 27
जंबूद्वीपस्य विस्तारात्तेषामायाम उच्यते / योजनानां सहस्राणि शतं द्वावायतौ गिरी
តាមវិសាលភាពនៃជម្ពូទ្វីប គេនិយាយអំពីប្រវែងរបស់វា; ភ្នំទាំងនោះមានប្រវែងមួយសែនពីរពាន់យោជន។
Verse 28
नीलश्च निषधश्चैव ताभ्यां हीनास्तु ये परे / श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवाञ्छृङ्गवांस्तथा
មានភ្នំនីល និងនិષធ; ហើយភ្នំផ្សេងៗដែលទាបជាងនោះគឺ ស្វេត, ហេមកូដ, និងហិមវានដែលមានកំពូលជាច្រើន។
Verse 29
नवती द्वे अशीती द्वे सहस्राण्यायतास्तु तेः / तेषां मध्ये जनपदास्तानि वर्णाणि सप्त वै
ប្រវែងរបស់វា តាមលំដាប់ គឺ កៅសិបពីរពាន់ និង ប៉ែតសិបពីរពាន់យោជន។ នៅចន្លោះមានជនបទ (ជនបដ) ហើយគេនិយាយថាមានវណ្ណៈប្រាំពីរ។
Verse 30
प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु / संततानि नदीभेदैरगम्यानि परस्परम्
ដែនទាំងនោះត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយភ្នំរអិលរអួលដោយជ្រោះទឹកជ្រោះ ហើយត្រូវបានបែងចែកជានិច្ចដោយសាខានានានៃទន្លេ ដូច្នេះទៅមកគ្នាមិនងាយ។
Verse 31
वसंति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः / इदं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम्
នៅទីនោះមានសត្វមានជីវិតនានាជាតិរស់នៅគ្រប់ទិស។ នេះជាវರ್ಷៈដែលពាក់ព័ន្ធនឹងហិមវត ហៅល្បីថា ‘ភារត’។
Verse 32
हेमकूटं परं ह्यस्मा न्नान्ना किंषुरुपं स्मृतम् / नैषधं हेमकूटात्तु हरिवर्षं तदुच्यते
លើសពីនេះទៅមាន ‘ហេមកូត’ ដែលក៏ត្រូវបានចងចាំថា ‘កിംសុរូប’។ បន្ទាប់ពីហេមកូតមាន ‘នៃෂធ’; នោះហើយហៅថា ‘ហរិវರ್ಷ’។
Verse 33
हरिवर्षात्परं चापि मेरोश्व तदिलावृतम् / इलावृतात्पिरं नीलं सम्यकं नाम विश्रुतम्
លើសពីហរិវർഷ ទៀត នៅជិតមេរុមាន ‘អិលាវ្រឹត’។ បន្ទាប់ពីអិលាវ្រឹតមាន ‘នីល’ ដែលល្បីថា ‘សម្យក’។
Verse 34
रम्यकात्परतर्ः श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्मयम् / हिरण्मयात्परं चैव शृङ्गवत्तः कुरु स्मृतम्
បន្ទាប់ពីរំយក មាន ‘ស្វេត’ ដែលល្បីថា ‘ហិរណ្មយ’។ បន្ទាប់ពីហិរណ្មយ ទៅទិស ‘ស្រឹងវត’ គេរំលឹកថា ជាដែន ‘កុរុ’។
Verse 35
धनुःसंस्थे तु विज्ञेये द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे / दीर्घाणि तत्र चत्वारि मध्यमं तदिलावृतम्
នៅក្នុងតំបន់ដែលស្ថិតក្នុងរាសីធនុ គួរដឹងថាមានវឝ៌ (ដែន) ពីរនៅខាងត្បូង និងខាងជើង; នៅទីនោះមានតំបន់វែងបួនផ្នែក ហើយកណ្ដាលគឺអិលាវ្រឹត
Verse 36
अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्द्धं दक्षिणं स्मृतम् / परं नीलवतो यच्च वेद्यर्द्धं तु तदुत्तरम्
ផ្នែកដែលនៅខាងនេះនៃភ្នំនិષធ ត្រូវបានចងចាំថាជាពាក់កណ្តាលខាងត្បូងនៃវេទិ; ហើយផ្នែកដែលនៅឆ្ងាយហួសនីលវត គឺពាក់កណ្តាលខាងជើងនៃវេទិ។
Verse 37
वेद्यर्द्धे दक्षिणे त्रीणि त्रीणि वर्षाणि चोत्तरे / तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो मेरुर्मध्य इलावृतम्
នៅពាក់កណ្តាលខាងត្បូងនៃវេទិ មានវឝ៌បី និងនៅពាក់កណ្តាលខាងជើងក៏មានបី; នៅចន្លោះទាំងពីរ កណ្ដាលគួរដឹងថាជាភ្នំមេរុ—ជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃអិលាវ្រឹត។
Verse 38
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेम तु / उदगायेतो महाशैलो माल्यवान्नाम नामतः
នៅខាងត្បូងនៃភ្នំនីល និងខាងជើងនៃនិષធ មានភ្នំធំមួយលាតសន្ធឹងទៅទិសជើង មាននាមថា ‘មាល្យវាន’។
Verse 39
योजनानां सहस्रं तु आनील निषधायतः / आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रकीर्तितः
ទទឹងរបស់វា ពីនីលដល់និષធ មានមួយពាន់យោជន; ហើយប្រវែងត្រូវបានពោលថា សាមសិបពីរពាន់យោជន។
Verse 40
तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः / आयामतो ऽथ विस्तारान्माल्यवा नितिविश्रुतः
នៅទិសខាងលិចនៃទីនោះ គួរដឹងថាមានភ្នំ គន្ធមាទន; ហើយដោយប្រវែង និងទទឹង វាល្បីល្បាញក្នុងនាម ‘ម៉ាល្យវាន’។
Verse 41
परिमण्डलयोर्मेरुर्मध्ये कनकपर्वतः / चतुर्वणः स सौवर्णः चतुरस्रः समुच्छ्रितः
នៅចន្លោះបរិមណ្ឌលទាំងពីរ កណ្ដាលភ្នំមេរុ មានភ្នំកនក; វាមានពណ៌បួន ប្រកបដោយមាស សណ្ឋានចតុកោណ និងលេចឡើងខ្ពស់។
Verse 42
सुमेरुः शुशुभेशुभ्रो राजव त्समधिष्ठितः / तरुणादित्यवर्णाभो विधूम इव पावकः
សុមេរុភ្លឺសស្អាត ដូចព្រះមហាក្សត្រអង្គុយលើរាជសింహាសន; ពណ៌ដូចព្រះអាទិត្យក្មេង ហើយភ្លឺដូចភ្លើងគ្មានផ្សែង។
Verse 43
योजनानां सहस्राणि चतुरशीतरुच्छ्रितः / प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतः षोडशैव तु
កម្ពស់របស់វា មាន៨៤,០០០ យោជន; ខាងក្រោមចុះចូលទៅ១៦ (ពាន់យោជន) ហើយទទឹងក៏មាន១៦ (ពាន់យោជន) ដូចគ្នា។
Verse 44
शरावसंस्थितत्वात्तु द्वात्रिंशन्मूर्ध्निविस्तृतः / विस्तारात्रिगुणस्तस्य परिणाहः समन्ततः
ដោយសារតែមានសណ្ឋានដូចចាន (សរាវ) ទទឹងនៅកំពូលមាន៣២ (ពាន់យោជន); ហើយជុំវិញទាំងមូល បរិវេណរបស់វាមានបីដងនៃទទឹងនោះ។
Verse 45
मण्डलेन प्रमाणेन त्र्यस्रे मानं तदिष्यते / चत्वारिंशत्सहस्राणि योजनानां समन्ततः
តាមមាត្រដ្ឋានមណ្ឌល គេកំណត់ទំហំត្រីអស្រៈ; ជុំវិញមានចម្ងាយសែសិបពាន់យោជន៍។
Verse 46
अष्टाभिरधिकानि स्युस्त्र्यस्रे मानं प्रकीर्त्तितम् / चतुरस्रेण मानेन परिणाहः समन्ततः
ទំហំត្រីអស្រៈត្រូវបានពោលថា លើសដោយប្រាំបី; ហើយតាមមាត្រចតុរស្រៈ គេកំណត់បរិវេណជុំវិញ។
Verse 47
चतुः षष्टिसहस्राणि योजनानां विधीयते / स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः
គេកំណត់ទំហំជា ហុកសិបបួនពាន់យោជន៍; ភ្នំនោះមហាទិព្យ ពោរពេញដោយឱសថទិព្យ។
Verse 48
भुवनैरावृतः सर्वो जातरूपमयैः शुभैः / तत्र देवगणाः सर्वे गन्धर्वोरगराक्षसाः
ទាំងអស់ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយភពដ៏មង្គលធ្វើពីមាស; នៅទីនោះមានក្រុមទេវតា គន្ធព្វ នាគ និងរាក្សសទាំងអស់។
Verse 49
शैलराजे प्रदृश्यन्ते शुभाश्चाप्सरसां गणाः / स तु मेरुः परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः
លើស្តេចភ្នំ មានក្រុមអប្សរាដ៏មង្គលឲ្យឃើញ; មេរុនោះត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយភពដែលចិញ្ចឹមសត្វលោក។
Verse 50
चत्वारो यस्य देशा वै चतुःपार्श्वेष्वधिष्ठिताः / भद्राश्वा भरताश्वैव केतुमालाश्च पश्चिमाः
នៅជុំវិញទាំងបួនទិស មានដែនដីបួនតាំងស្ថិត—ភទ្រាស្វៈ ភរតាស្វៈ ហើយខាងលិចគឺ កេតុម៉ាលៈ។
Verse 51
उत्तराः कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः / गन्धमादनपर्श्वे तु परैषापरगण्डिका
នៅខាងជើងមាន អុត្តរ-កុរុ ជាទីពឹងនៃបុណ្យកុសលដែលបានសាង; នៅជាយភ្នំ គន្ធមាទន មាន បរៃសា និង អបរគណ្ឌិកា។
Verse 52
सर्वर्त्तुरमणीया च नित्यं प्रमुदिता शिवा / द्वात्रिंशत्तु सहस्राणि योजनैः पूर्वपश्चिमात्
ដែននោះស្រស់ស្អាតគ្រប់រដូវកាល សប្បាយរីករាយជានិច្ច និងជាមង្គល; ពីកើតទៅលិចមានទទឹង សាមសិបពីរពាន់ យោជនៈ។
Verse 53
आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रमाणतः / तत्र ते शुभकर्माणः केतुमालाः प्रतिष्ठिताः
តាមប្រវែង វាមាន សាមសិបបួនពាន់ យោជនៈ; នៅទីនោះ ប្រជាជនកេតុម៉ាលៈ អ្នកប្រព្រឹត្តកុសល ក៏បានតាំងស្ថិត។
Verse 54
तत्र काला नराः सर्वे महासत्त्वा महाबलाः / स्त्रियश्चोत्पल पत्राभाः सर्वास्ताः प्रियदर्शनाः
នៅទីនោះ បុរសទាំងអស់មានពណ៌សម្បុរខ្មៅ សម្បូរទៅដោយសត្វធម៌ធំ និងកម្លាំងធំ; ស្ត្រីទាំងឡាយមានពន្លឺដូចស្លឹកឈូកខៀវ សុទ្ធតែគួរឲ្យស្រឡាញ់ពេលឃើញ។
Verse 55
तत्र दिव्यो महावृक्षः पनसः पड्रसाश्रयः / ईश्वरो ब्रह्मणः पुत्रः कामचारी मनोजवः
នៅទីនោះមានដើមឈើធំដ៏ទេវភាពឈ្មោះ បនសៈ ជាទីអាស្រ័យនៃរសទាំងប្រាំមួយ។ នៅទីនោះមានឥស្វរៈ ព្រះបុត្ររបស់ព្រះព្រហ្មា អាចដើរតាមចិត្តប្រាថ្នា និងលឿនដូចគំនិត។
Verse 56
तस्य पीत्वा फलरसं जीवन्ति च समायुतम् / पार्श्वे माल्यवतश्चापि पूर्वे ऽपूर्वा तु गण्डिका
ដោយផឹកទឹករសផ្លែរបស់វា ពួកគេរស់បានយូរណាស់។ ខាងជិតមាន ម៉ាល្យវតៈ ហើយខាងកើតមាន កណ្ឌិកា ដ៏អស្ចារ្យ។
Verse 57
आयामादथ विस्ताराद्यथैषापरगण्डिका / भद्राश्वास्तत्र विज्ञेया नित्यं मुदितमानसाः
តាមប្រវែង និងទទឹង ដូចជា អបរ-កណ្ឌិកា នេះ កណ្ឌិកា (មួយទៀត) ក៏ដូចគ្នា។ នៅទីនោះគេដឹងថាមានជនឈ្មោះ ភទ្រាស្វៈ ដែលមានចិត្តរីករាយជានិច្ច។
Verse 58
भद्रशालवनं चात्र कालाम्रस्तु महाद्रुमः / तत्र ते पुरुषाः स्वेता महोत्साहा बलान्विताः
នៅទីនេះមានព្រៃ ភទ្រសាលៈ ហើយមានដើមឈើធំឈ្មោះ កាលាម្រៈ ផងដែរ។ នៅទីនោះបុរសទាំងឡាយមានពណ៌ស មានកម្លាំងចិត្តខ្លាំង និងមាំមួន។
Verse 59
स्त्रियः कुमुदवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः / चन्द्रप्रभाश्चन्द्रवर्णाः पूर्णचन्द्र निभाननाः
ស្ត្រីទាំងឡាយមានពន្លឺពណ៌ដូចផ្កាគុមុទ ស្រស់ស្អាត និងគួរឱ្យចង់មើល។ ពួកនាងភ្លឺដូចព្រះចន្ទ មានពណ៌ដូចចន្ទ្រា និងមានមុខដូចព្រះចន្ទពេញវង់។
Verse 60
चन्द्रशीतलगात्र्यस्ताः स्त्रिय उत्पलगन्धिकाः / दशवर्षसहस्राणि तेषामायुरनामयम्
ស្ត្រីនៅទីនោះមានកាយត្រជាក់ដូចព្រះច័ន្ទ និងក្លិនក្រអូបដូចផ្កាអុត្បល។ អាយុកាលរបស់ពួកនាងមួយម៉ឺនឆ្នាំ ហើយគ្មានជំងឺ។
Verse 61
कालाम्रस्य रसं पीत्वा सर्वे च स्थिरयौवनाः / दक्षिणेन तु श्वेतस्य नीलस्यैवोत्तरेण च
ដោយផឹកទឹកផ្លែមង្គោខ្មៅ (កាលាម្រ) មនុស្សទាំងអស់រក្សាយុវវ័យឲ្យថេរ—នៅខាងត្បូងភ្នំស្វេត និងខាងជើងភ្នំនីល។
Verse 62
वर्षं रमणकं नाम जायन्ते तत्र मानवाः / रतिप्रधाना विमला जरादौर्गन्ध्यवर्जिताः
នៅក្នុងដែនដែលមាននាម ‘រមណក’ មនុស្សកើតមក—ពួកគេមានរតិជាធំ បរិសុទ្ធ និងគ្មានចាស់ជរា និងក្លិនអាក្រក់។
Verse 63
शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च प्रियदर्शनाः / तत्रापि सुमहान्वृक्षो न्यग्रोधो रोहितो महान्
ពួកគេទាំងអស់មានវង្សត្រកូលបរិសុទ្ធ និងគួរឲ្យស្រឡាញ់ពេលឃើញ។ នៅទីនោះក៏មានដើមឈើដ៏មហិមាផងដែរ—ន្យគ្រធធំ នាម ‘រោហិត’។
Verse 64
तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्त्तयन्ति वै / दशवर्षसहस्राणि शतानि दश पञ्च च
ពួកគេរស់នៅដោយផឹកទឹកផ្លែរបស់ដើមឈើនោះ—មួយម៉ឺនឆ្នាំ ហើយបន្ថែមទៀតដប់ និងប្រាំរយ (គឺមួយពាន់ប្រាំរយ) ឆ្នាំ។
Verse 65
जीवन्ति ते महाभागाः सदा त्दृष्टा नरोत्तमाः / दक्षिणे वै शृङ्गवतः श्वेतस्याप्युत्तरेण च
បុរសឧត្តមដ៏មានភាគ្យធំទាំងនោះរស់នៅជានិច្ច គឺអ្នកដែលស្ថិតនៅខាងត្បូងភ្នំ Śṛṅgavat និងខាងជើងភ្នំ Śveta។
Verse 66
वर्षं हैरण्वतं नाम यत्र हैरण्वती नदी / महाबलाः सुतेजस्का जायन्ते तत्र मानवाः
នៅទីនោះមានដែនដីឈ្មោះ Hairaṇvata ដែលមានទន្លេ Hairaṇvatī ហូរឆ្លងកាត់; មនុស្សនៅទីនោះកើតមាមានកម្លាំងធំ និងតេជៈភ្លឺចែងចាំង។
Verse 67
यक्षा वीरा महासत्त्वा धनिनः प्रियदर्शनाः / एकादशसहस्राणि वर्षाणां ते महौजसः
យក្សទាំងនោះក្លាហាន មានសត្តវៈធំ សម្បូរទ្រព្យ និងមើលទៅគួរជាទីស្រឡាញ់; ពួកគេមានឫទ្ធិធំ រស់បានដល់១១,០០០ឆ្នាំ។
Verse 68
आयुः प्रमाणं जीवन्ति शतानि दश पञ्च च / यस्मिन्वर्षे महावृक्षो लकुचः षड्रसाश्रयः
ពួកគេរស់តាមកំណត់អាយុ គឺ១,៥០០ឆ្នាំ; នៅក្នុងដែននោះមានដើមឈើធំឈ្មោះ Lakuca ជាទីស្ថិតនៃរសទាំងប្រាំមួយ។
Verse 69
तस्य पीत्वा फलरसं ते जीवन्ति निरामयाः / त्रीणि शृङ्गवतः शृङ्गाण्युच्छ्रितानि महान्ति च
ដោយផឹកទឹករសផ្លែរបស់វា ពួកគេរស់ដោយគ្មានជំងឺ; ភ្នំ Śṛṅgavat មានកំពូលបី ដែលខ្ពស់ស្ដើង និងអស្ចារ្យធំមហិមា។
Verse 70
एकं मणिमयं तेषामेकं चैव हिरण्मयम् / सर्वरत्नमयं चैकं भवनैरुपशोभितम्
វមានរបស់ពួកគេមានបីប្រភេទ—មួយធ្វើពីមណី មួយធ្វើពីមាស និងមួយធ្វើពីរតនៈគ្រប់ប្រភេទ; សុទ្ធតែតុបតែងដោយអគារដ៏វិចិត្រ។
Verse 71
उत्तरे वै शृङ्गावतः समुद्रस्य च दक्षिणे / कुरवस्तत्र तद्वर्षं पुण्यं सिद्धनिषेवितम्
នៅខាងជើងភ្នំ Śṛṅgāvata និងខាងត្បូងសមុទ្រ មានដែនវರ್ಷៈឈ្មោះ ‘កុរុ’; ដែននោះបរិសុទ្ធ និងជាទីសេវនារបស់ពួកសិទ្ធ។
Verse 72
तत्र वृक्षा मधु फला नित्यपुष्पफलोपगाः / वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च
នៅទីនោះមានដើមឈើផ្លែផ្អែមដូចទឹកឃ្មុំ មានផ្កានិងផ្លែជានិច្ច; ហើយក្នុងផ្លែទាំងនោះក៏កើតមានទាំងសម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការ។
Verse 73
सर्वकामप्रदास्तत्र केचिद्वक्षा मनोरमाः / गन्धवर्णरसो पेतं प्रक्षरन्ति मधूत्तमम्
នៅទីនោះមានដើមឈើខ្លះស្រស់ស្អាត ជាអ្នកប្រទានបំណងទាំងអស់; វាហូរចេញទឹកឃ្មុំដ៏ប្រសើរ ពេញដោយក្លិន ពណ៌ និងរស។
Verse 74
अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र मनोरमाः / ये क्षरन्ति सदा क्षीरं षड्रसं ह्यमृतोपमम्
មានដើមឈើស្រស់ស្អាតមួយចំនួនទៀតឈ្មោះ ‘ក្សីរិណ’; វាហូរចេញទឹកដោះជានិច្ច មានរសទាំងប្រាំមួយ ដូចអម្រឹត។
Verse 75
सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चनवालुका / सर्वर्तुसुखसंपन्ना न्निष्पङ्का नीरजा शुभा
នៅទីនោះ ដីទាំងមូលដូចជាបង្កើតពីរតនៈ ខ្សាច់ល្អិតដូចធូលីមាស។ ពោរពេញដោយសុខសាន្តគ្រប់រដូវ កុំមានល្បាប់ ស្អាតបរិសុទ្ធ និងជាមង្គល។
Verse 76
देवलोकच्युतास्तत्र जायन्ते मानवाः शुभाः / शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च स्थिरयौवनाः
នៅទីនោះ មនុស្សដ៏ជាមង្គលកើតឡើង បន្ទាប់ពីច្យុតពីលោកទេវៈ។ ពួកគេទាំងអស់មានវង្សត្រកូលបរិសុទ្ធ និងមានយុវវ័យថេរមិនរលាយ។
Verse 77
मिथुनानि प्रसूयन्ते स्त्रियश्चाप्सरसः समाः / तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्ति ह्यमृतो पमम्
នៅទីនោះ កំណើតកើតជាគូៗ ហើយស្ត្រីមានសោភ័ណដូចអប្សរា។ ពួកគេផឹកទឹកដោះរបស់អ្នកមានទឹកដោះ ដែលប្រៀបដូចអម្រឹត។
Verse 78
मिथुनं जायते सद्यः समं चैव विवर्द्धते / समं शीलं च रूपं च प्रियता चैव तत्समा
គូរនោះកើតឡើងភ្លាមៗ ហើយលូតលាស់ស្មើគ្នា។ សីលធម៌ និងរូបសោភ័ណស្មើគ្នា ហើយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះគ្នាក៏ស្មើគ្នាដែរ។
Verse 79
अन्योन्यमनुरक्ताश्च चक्रवाकसधर्मिणः / अनामया ह्यशोकाश्च नित्यं सुखनिषेविणः
ពួកគេស្រឡាញ់គ្នាទៅវិញទៅមក ដូចធម៌នៃបក្សីចក្រវាកដែលស្មោះត្រង់។ គ្មានជំងឺ គ្មានទុក្ខសោក ហើយស្ថិតក្នុងសុខជានិច្ច។
Verse 80
त्रयोदशसहस्राणि शतानि दश पञ्च च / जीवन्ति ते महावीर्या न चान्यस्त्रीनिषेविणः
មហាវីរបុរសទាំងនោះរស់នៅ១៣,៣១៥ឆ្នាំ ហើយមិនប្រព្រឹត្តសេវនាកាមជាមួយស្ត្រីផ្សេងទៀតឡើយ។
A cosmographic outline of the earth’s extent (pṛthivy-āyāma-vistara), moving into the sapta-dvīpa scheme and a focused description of Jambūdvīpa as ninefold (navavarṣa) and surrounded by the salt ocean (lavaṇa-samudra).
Counts of dvīpas and oceans, the number of varṣas and their rivers, the scale (pramāṇa/parimāṇa) of the mahābhūtas, the Lokāloka boundary, and the measures and motions (gati) of the sun and moon.
Based on the provided verses, it is primarily a geography-and-cosmology briefing (Bhuvana-kośa), setting the spatial template in which genealogical catalogues can later be situated.