Adhyaya 61

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे वायुप्रोक्ते वैवस्वतमनोः सृष्टिर्नाम षष्टितमो ऽध्यायः // ६०// सूत उवाच विसर्गं मनुपुत्राणां विस्तरेण निबोधत / पृषध्रो हिंसयित्वा तु गुरोर्गां निशि तत्क्षये

ដូច្នេះ ក្នុងស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាបុរាណ ភាគមធ្យម ដែលព្រះវាយុបានពោល បទទី៦០ មាននាមថា «សೃષ્ટិរបស់វైవស្វតមនុ» (60)។ សូតៈបាននិយាយថា៖ «ចូរដឹងដោយលម្អិតអំពីការបន្តពូជនៃបុត្រមនុ។ ព្រឹសធ្រ បានធ្វើហិង្សាលើគោរបស់គ្រូនៅពេលរាត្រី ហើយនៅខណៈនោះឯង…»

Verse 2

शापाच्छूद्रत्वमापन्नश्च्यवनस्य महात्मनः / करूषस्य तु कारूषाः क्षत्त्रिया युद्धदुर्मदाः

ដោយសារព្រះបន្ទូលសាបរបស់មហាត្មៈ ច្យវនៈ គាត់បានធ្លាក់ចូលសភាពសូទ្រ។ រីឯពូជពង្សករូષៈ គឺក្សត្រិយកාරូષៈ វិញ មានមោទនភាព និងក្លាហានឆ្កួតក្នុងសង្គ្រាម។

Verse 3

सहस्रं क्षत्त्रियगणो विक्रान्तः संबभूव ह / नाभागो दिष्टपुत्रस्तु विद्वानासीद्भलन्दनः

ក្រុមក្សត្រយុទ្ធជាច្រើនពាន់បានកើតឡើងដោយក្លាហាន។ នាភាគៈ ព្រះរាជបុត្ររបស់ ទិṣṭa ដែលគេស្គាល់ថា ភលន្ទនៈ ជាអ្នកប្រាជ្ញ។

Verse 4

भलन्दनस्य पुत्रो ऽभूत्प्रांशुर्नाम महाबलः / प्रांशोरेको ऽभवत्पुत्रः प्रजापतिसमो नृपः

ព្រះរាជបុត្ររបស់ ភលន្ទនៈ មាននាម ប្រាំសុ ជាមហាបល។ ប្រាំសុមានព្រះរាជបុត្រតែមួយ ដែលជាព្រះមហាក្សត្រស្មើព្រះប្រជាបតិ។

Verse 5

संवर्तेन दिवं नीतः ससुहृत्सहबान्धवः / विवादो ऽत्र महानासीत्संवर्त्तस्य बृहस्पतेः

សំវរតៈបាននាំគាត់ទៅស្ថានសួគ៌ ព្រមទាំងមិត្ត និងញាតិ។ នៅទីនេះ មានវិវាទដ៏ធំរវាង សំវរតៈ និង ព្រះព្រហស្បតិ។

Verse 6

ऋद्धिं दृष्ट्वा तु यज्ञस्य क्रुद्धस्तस्य बृहस्पतिः / संवर्त्तेन तते यज्ञे चुकोप स भृशं तदा

ព្រះព្រហស្បតិឃើញភាពរុងរឿងនៃយជ្ញ ក៏កើតកំហឹង។ ក្នុងយជ្ញដែលសំវរតៈបានរៀបចំ នោះ ព្រះអង្គក៏ខឹងខ្លាំងណាស់នៅពេលនោះ។

Verse 7

लोकानां सहि नाशाय दैवतैर्हि प्रसादितः / मरुत्तश्चक्रवर्त्ती स नरिष्यन्तमवासवान्

ដើម្បីការបំផ្លាញលោកទាំងឡាយ ព្រះទេវតាបានធ្វើឲ្យព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ; មរុត្តៈ ជាចក្រវត្តី បានក្លាយជាទីពឹងរបស់ នរិષ្យន្តៈ ដែលគ្មានឥន្ទ្រ (អវាសវាន)។

Verse 8

नरिष्यन्तस्य दायादो राजा दण्डधरो दमः / तस्य पुत्रस्तु विज्ञातो राजासीद्राष्ट्रवर्द्धनः

អ្នកស្នងតំណែងរបស់ នរិષ្យន្ត គឺព្រះរាជា ‘ដម’ អ្នកកាន់ទណ្ឌ (ឈើទណ្ឌកម្ម); ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះองค์គឺ ‘រাষ্ট্ৰវರ್ಧន’ ដែលល្បីថាបង្កើននគរ។

Verse 9

सुधृतिस्तस्य पुत्रस्तु नरः सुधृतितः पुनः / केवलस्य पुत्रस्तु बन्धुमान्केवलात्मजः

ព្រះរាជបុត្ររបស់គាត់គឺ ‘សុធ្រឹតិ’; ពីសុធ្រឹតិ ក៏កើត ‘នរ’ ម្តងទៀត។ ចំណែក ‘កេវល’ មានបុត្រា ‘បន្ធុមាន’ ជាបុត្រពិតរបស់កេវល។

Verse 10

अथ बन्धुमतः पुत्रोधर्मात्मा वेगवान्नृप / बुधो वेगवतः पुत्रस्तृणबिन्दुर्बुधात्मजः

បន្ទាប់មក បុត្ររបស់ បន្ធុមាន គឺព្រះរាជា ‘វេគវាន’ អ្នកមានធម៌។ បុត្ររបស់ វេគវាន គឺ ‘ពុធ’; និងបុត្ររបស់ ពុធ គឺ ‘ត្រឹណបិន្ទុ’।

Verse 11

त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह / कन्या तु तस्येडविडामाता विश्रवसो हि सा

នៅដើមត្រេតាយុគ ក្នុងលំដាប់ទីបី ព្រះរាជានោះបានកើតឡើង។ ព្រះកន្យារបស់ព្រះองค์មាននាម ‘ឥដវិដា’; នាងនោះហើយជាមាតារបស់ វិශ්រវស។

Verse 12

पुत्रो यो ऽस्य विशालो ऽभूद्राजा परमधार्मिकः / दाश्वान्प्रख्यातवीर्य्यौजा विशाला येन निर्मिता

ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះองค์ ‘វិសាល’ ជាព្រះរាជាដ៏ប្រកបដោយធម៌យ៉ាងខ្លាំង—សប្បុរស ឈ្មោះល្បីដោយវីរភាព និងឥទ្ធិ; ដោយព្រះองค์បានស្ថាបនានគរ ‘វិសាលា’।

Verse 13

विशालस्य सुतो राजा हेमचन्द्रो महाबलः / सुचन्द्र इति विख्यातो हेमचन्द्रादनन्तरः

ព្រះរាជបុត្ររបស់វិសាលៈ គឺព្រះមហាក្សត្រ ហេមចន្ទ្រ មានកម្លាំងមហា។ បន្ទាប់ពីហេមចន្ទ្រ មានព្រះមហាក្សត្រល្បីឈ្មោះថា សុចន្ទ្រ។

Verse 14

सुचन्द्रतनयो राजा धूम्राश्व इति विश्रुतः / धूम्राश्वतनयो विद्वान्सृंजयः समपद्यत

ព្រះរាជបុត្ររបស់សុចន្ទ្រ គឺព្រះមហាក្សត្រល្បីឈ្មោះថា ធូម្រាស្វ។ ព្រះរាជបុត្ររបស់ធូម្រាស្វ គឺស្រីញ្ជយ អ្នកប្រាជ្ញ បានកើតឡើង។

Verse 15

सृञ्जयस्य सुतः श्रीमान्सहदेवः प्रतापवान् / कृशाश्वः सहदेवस्य पुत्रः परमधार्मिकः

ព្រះរាជបុត្ររបស់ស្រីញ្ជយ គឺសហទេវៈ អ្នកមានសិរី និងមានអំណាចក្លាហាន។ ព្រះរាជបុត្ររបស់សហទេវៈ គឺក្រឹសាស្វ អ្នកប្រកាន់ធម៌យ៉ាងខ្ពស់។

Verse 16

कृशाश्वस्य महातेजा सोमदत्तः प्रतापवान् / सोमदत्तस्य राजर्षेः सुतो ऽभूज्जनमेजयः

ព្រះរាជបុត្ររបស់ក្រឹសាស្វ គឺសោមទត្តៈ មានតេជៈមហា និងអំណាចក្លាហាន។ ព្រះរាជបុត្ររបស់រាជឫសី សោមទត្តៈ គឺជនមេជយៈ។

Verse 17

जनमेजयात्मजश्चैव प्रमतिर्नाम विश्रुतः / तृणबिन्दुप्रभावेण सर्वे वैशालका नृपाः

ព្រះរាជបុត្ររបស់ជនមេជយៈ ក៏ល្បីឈ្មោះថា ប្រមតិ។ ដោយព្រះបារមីនៃឫសី ត្រឹណបិន្ទុ ព្រះមហាក្សត្រវៃសាលកៈទាំងអស់បានល្បីល្បាញ។

Verse 18

दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तः सुधार्मिकाः / शर्यातेर्मिथुनं त्वासीदानर्त्तो नाम विश्रुतः

ពួកគេមានអាយុយឺន ជាមហាត្មា មានកម្លាំងក្លាហាន និងសុធម្មិក។ ក្នុងវង្សសារយាតិ មានបុត្រល្បីឈ្មោះថា អានរតៈ កើតឡើង។

Verse 19

पुत्रः सुकन्या कन्या च भार्या या च्यवनस्य च / आनर्त्तस्य तु दायादो रेवो नाम सुवीर्यवान्

មានកូនស្រីឈ្មោះ សុកន្យា ដែលបានក្លាយជាព្រះភរិយារបស់ឥសី ច្យវណៈ។ ចំណែកឯអ្នកស្នងមរតករបស់ អានរតៈ គឺ រេវៈ នាម ជាវីរបុរសខ្លាំងក្លា។

Verse 20

आनर्त्तविषयो यस्य पुरी चापि कुशस्थली / रेवस्य रैवतः पुत्रः ककुद्मी नाम धार्मिकः

ដែនដីរបស់គាត់ត្រូវហៅថា អានរតៈ ហើយរាជធានីគឺ កុសស្ថលី។ បុត្ររបស់ រេវៈ គឺ រైవតៈ; បុត្រដ៏ធម្មិករបស់ រൈവតៈ មាននាមថា កកុទ្មី។

Verse 21

ज्येष्ठो भ्रातृशतस्यासीद्राज्यं प्राप्य कुशस्थलीम् / कन्यया सह श्रुत्वा च गान्धर्वं ब्रह्मणोंऽतिके

គាត់ជាបងច្បងក្នុងចំណោមបងប្អូនមួយរយនាក់។ ក្រោយទទួលបានរាជ្យកុសស្ថលី គាត់បានទៅជាមួយកូនស្រី ដើម្បីស្តាប់បទចម្រៀងគន្ធព្វ នៅជិតព្រះព្រហ្ម។

Verse 22

मुहर्त्तं देवदेवस्य मार्त्यं बहुयुगं विभो / आजगाम युवा चैव स्वां पुरीं यादवैर्वृताम्

ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អស្ចារ្យ! សម្រាប់ទេវទេវៈ វាមានតែម្ដងមួយមុហូរតៈ ប៉ុន្តែសម្រាប់មនុស្សវិញ ក្លាយជាច្រើនយុគ។ គាត់នៅតែវ័យក្មេង ហើយត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុងរបស់ខ្លួន ដែលត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយពួកយាទវៈ។

Verse 23

कृतां द्वारवतीं नाम बहुद्वारां मनोरमाम् / भोजवृष्ण्यन्धकैर्गुप्तां वसुदेवपुरोगमैः

ទីក្រុងដ៏ស្រស់ស្អាតឈ្មោះ ទ្វារវតី ដែលមានទ្វារច្រើន ត្រូវបានស្ថាបនា ហើយត្រូវបានការពារដោយពួក ភោជ វ្រឹෂ្ណិ និង អន្ធក ក្រោមការដឹកនាំរបស់ វសុទេវ។

Verse 24

तां कथां रेवतः श्रुत्वा यथातत्त्वमरिन्दमः / कन्यां तु बलदेवाय सुव्रतां नाम रेवतीम् / दत्त्वा जगाम शिखरं मेरोस्तपसि संस्थितः

ពេលបានស្តាប់រឿងរបស់ រេវតៈ តាមសេចក្តីពិត ព្រះរាជាអ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ បានប្រគល់កូនស្រី រេវតី ដែលមាននាម សុវ្រតា ដល់ ព្រះបលទេវ; បន្ទាប់មកទ្រង់ឡើងទៅកំពូលភ្នំ មេរុ ហើយស្ថិតក្នុងតបៈ។

Verse 25

रेमे रामश्च धर्मात्मा रेवत्या सहितः किल / तां कथामृषयः श्रुत्वा पप्रच्छुक्तदनन्तरम्

ព្រះរាម (បលរាម) អ្នកមានធម៌ បានរស់នៅដោយសេចក្តីរីករាយជាមួយ រេវតី ពិតប្រាកដ។ ពេលឮរឿងនោះហើយ ពួកឥសីបានសួរបន្ត។

Verse 26

ऋषय ऊचुः कथं बहुयुगे काले समतीते महामते / न जरा रेवतीं प्राप्ता रैवतं वा ककुद्मिनम् / एतच्छुश्रूषमाणान्नो गान्धर्वं वद चैव हि

ពួកឥសីបាននិយាយថា៖ «ឱ មហាបញ្ញា! កាលបានកន្លងទៅជាច្រើនយុគហើយ តើហេតុអ្វីបានជា ភាពចាស់ មិនមកដល់ រេវតី ឬ រైవតៈ កកុទ្មិន? យើងចង់ស្តាប់; ដូច្នេះ សូមប្រាប់រឿងពាក់ព័ន្ធនឹង គន្ធರ್ವ ផង»។

Verse 27

सूत उवाच न जरा क्षुत्पिपासे वा न च मृत्युभयं ततः / न च रोगः प्रभवति ब्रह्मलोकं गतस्य ह

សូតបាននិយាយថា៖ «សម្រាប់អ្នកដែលបានទៅដល់ ព្រហ្មលោក មិនមានភាពចាស់ មិនមានឃ្លានស្រេក មិនមានការភ័យខ្លាចមរណៈ ហើយជំងឺក៏មិនកើតឡើងដែរ»។

Verse 28

गान्धर्वं प्रति यच्चापि पृष्टस्तु मुनिसत्तमाः / ततो ऽहं संप्रवक्ष्यामि याथातथ्येन सुव्रताः

ឱ មហាមុនីទាំងឡាយ! អំពីវិជ្ជាគន្ធರ್ವៈដែលអ្នកបានសួរ ខ្ញុំនឹងពោលឥឡូវនេះ ដោយត្រឹមត្រូវតាមសច្ចៈ ឱ អ្នកមានវ្រតល្អ។

Verse 29

सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्छनास्त्वेकविंशतिः / तानाश्चैकोनपञ्चाशदित्येत्स्वरमण्डलम्

មានស្វរៈ៧ មានក្រាមៈ៣ មានមូឆ្ឆនា ២១ និងមានតានៈ៤៩—នេះហៅថា វង់ស្វរៈ (ស្វរមណ្ឌល)។

Verse 30

षड्जषभौ च गान्धारो मध्यमः पञ्चमस्तथा / धैवतश्चापि विज्ञेयस्तथा चापि निषादकः

ឥតខានត្រូវដឹងស្វរៈទាំងនេះ៖ ឥដ្ជ (Ṣaḍja), ឫសភ (Ṛṣabha), គន្ធារ (Gāndhāra), មធ្យម (Madhyama), បញ្ចម (Pañcama), ធైవត (Dhaivata), និង និષាទ (Niṣāda)។

Verse 31

सौवीरा मध्यमा ग्रामा हरिणाश्च तथैव च

សៅវីរា (Sauvīrā), មធ្យមា (Madhyamā) និង ហរិណា (Hariṇā)—ទាំងនេះក៏ជាក្រាមៈ (បី) ដូចគ្នា។

Verse 32

तस्याः कालोयनोपेताश्चतुर्थाशुद्धमध्यमाः / नग्निं च पौषा वै देव दृष्ट्वा काञ्च यथाक्रमः

ក្នុងក្រាមៈនោះ មានចតុរថៈដែលភ្ជាប់ដោយ កាលោយន (kāloyana) និងមាន សុទ្ធមធ្យម (mūrchanā); ហើយតាមលំដាប់ក៏មានឈ្មោះ ‘Nagni’, ‘Pauṣā’, ‘Deva’, ‘Dṛṣṭvā’, និង ‘Kāñca’ ផងដែរ។

Verse 33

मध्यमग्रामिकाख्याता षड्जग्रामा निबोधत / उत्तरं मन्द्रा रजनी तथा वाचोन्नरायताः

ចូរយល់ដឹងអំពី “ṣaḍja-grāma” ដែលគេហៅថា Madhyama-grāmikā; Uttara, Mandrā, Rajanī និង Vāconnarāyatā គឺជាប្រភេទរបស់វា។

Verse 34

मध्यषड्जा तथा चैव तथान्या चाभिमुद्गणा / गान्धारग्रामिका श्यामा कीर्तिमाना निबोधत

ចូរយល់ដឹងអំពី Madhya-ṣaḍjā និងប្រភេទមួយទៀតឈ្មោះ Abhimudgaṇā; ហើយ Gāndhāra-grāmikā, Śyāmā និង Kīrtimānā ផងដែរ។

Verse 35

अग्निष्टोमं तु माद्यं तु द्वितीयं वाजपेयिकम् / यवरातसूयस्तु षष्ठवत्तु सुवर्मकम्

Agniṣṭoma ជាលើកទីមួយ; លើកទីពីរហៅថា Vājapeyika; Yavarātasūya និង Suvarmaka ដែលស្មើនឹងលើកទីប្រាំមួយ—នេះជាលំដាប់។

Verse 36

सप्त गौसवना नाम महावृष्टिकताष्टमाम् / ब्रह्मदानं च नवमं प्राजापत्यमनन्तरम् / नागयक्षाश्रयं विद्वान् तद्गोत्तरतथैव च

លើកទី៧ មាននាម Gausavanā, លើកទី៨ Mahāvṛṣṭikā; លើកទី៩ Brahmadāna បន្ទាប់មក Prājāpatya; ហើយអ្នកប្រាជ្ញគួរយល់ដឹងអំពី Nāgayakṣāśraya និង Tadgottara ផងដែរ។

Verse 37

पदक्रान्तमृगक्रान्तं विष्णुक्रान्तमनोहरा / सूर्यकान्तधरेण्यैव संतकोकिलविश्रुतः

Padakrānta, Mṛgakrānta និង Viṣṇukrānta ដ៏គួរឱ្យរីករាយ; ហើយ Sūryakānta-dhareṇī និង Santa-kokila-viśruta—នាមទាំងនេះក៏ល្បីល្បាញដែរ។

Verse 38

तेनवानित्यपवशपिशाचातीवनह्यपि / सावित्रमर्धसावित्रं सर्वतोभद्रमेव च

ដោយអานุភាពរបស់ទ្រង់ ភ័យខ្លាចពីពិសាចដែលបង្កអសុចិ និងភ័យព្រៃដ៏សាហាវក៏ស្ងប់ស្ងាត់; មន្ត្រ សាវិត្រី អರ್ಧសាវិត្រី និង ‘សರ್ವតោភទ្រ’ ក៏ត្រូវបានសូត្រផងដែរ។

Verse 39

मनोहरमधात्र्यं च गन्धर्वानुपतश्च यः / अलंबुषेसेष्टमथो विष्णुवैणवरावुभौ

អ្នកដែលគេហៅថា ‘មនោហរ’, ‘មធាត្រយ’ និង ‘គន្ធર્વានុបត’; ហើយ ‘អលម្បុសា-សេស្ឋ’ និង ‘វិષ્ણុ-វៃណវ-រាវ’ ទាំងពីរនេះក៏ល្បីផងដែរ។

Verse 40

सागराविजयं चैव सर्वभूतमनोहरः / हतोत्सृष्टो विजानीत स्कन्धं तु प्रियमेव च

មាននាមថា ‘សាគរាវិជយ’ និង ‘សರ್ವភូតមនោហរ’; ចូរដឹងថា ‘ហតោត្សೃષ્ટ’ ផង—ហើយ ស្កន្ធ គឺជាទីស្រឡាញ់ជានិច្ច។

Verse 41

मनोहरमधात्र्यं च गन्धर्वानुपतश्च यः / अलंबुसेष्टस्य तथा नारदप्रिय एव च

អ្នកដែលគេហៅថា ‘មនោហរ’, ‘មធាត្រយ’ និង ‘គន្ធર્વានុបត’; គាត់ក៏ពាក់ព័ន្ធនឹង ‘អលម្បុសា-សេស្ឋ’ ហើយជាអ្នកដែល ‘នារ​ទព្រិយ’ ផងដែរ។

Verse 42

कथितो भीमसेनेन नगरातानयप्रियः / विकलोपनीतविनताश्रीराख्यो भार्गवप्रियः

ដែលភីមសេនបាននិយាយថា ‘នគរាតានយព្រិយ’; ហើយអ្នកដែលល្បីឈ្មោះ ‘វិកលោបនីតវិនតាស្រី’ គឺជាទីស្រឡាញ់របស់ ភារគវ។

Verse 43

चतुर्दश तथा पञ्चदशेच्छन्तीह नारदः / ससौवीरां सुसोवीरा ब्रह्मणो ह्यपगीयते

នៅទីនេះ នារ៉ដៈ ប្រាថ្នាផងដែរ នូវភាពខុសគ្នានៃសូរ ទី១៤ និងទី១៥; ‘សសៅវីរា’ និង ‘សុសូវីរា’ ត្រូវបានសរសើរថា ព្រះព្រហ្មបានច្រៀង។

Verse 44

उत्तरादिस्वरश्चैव ब्रह्मा वै देवतास्त्रयः / हरिदेशसमुत्पन्ना हरिणस्याव्यजायत

ព្រះព្រហ្ម និងទេវតាបីអង្គ ជាអធិទេវតានៃសូរ ‘ឧត្តរ’ និងសូរផ្សេងៗ; កើតពីដែនហរិ ហើយបានបង្ហាញខ្លួនដើម្បីហរិ។

Verse 45

मूर्छना हरिणा ते वै चन्द्रस्यास्याधिदैवतम् / करोपनीता विवृतावनुद्रिः स्वरमण्डले

មូឆ្ឆនា ដែលហរិបានស្ថាបនា ទាំងនេះ ជាអធិទេវតានៃសូរ​ចន្ទ្រ; ក្នុងមណ្ឌលសូរ ‘អនុទ្រី’ ត្រូវបានលើកឡើងដោយដៃ ហើយបង្ហាញយ៉ាងទូលំទូលាយ។

Verse 46

साकलोपनतातस्मान्मनुतस्यान्नदैवतः / मनुदेशाः समुत्पन्ना मूर्च्छनाशुद्धमात्मना

ពី ‘សាកលោបនត’ នោះ បានកំណត់ទេវតាអាហាររបស់មនុ; ហើយដោយមូឆ្ឆនាដែលមានអាត្មាបរិសុទ្ធ ‘មនុទេស’ បានកើតឡើង។

Verse 47

तस्मात्तस्मान्मृगामर्गीमृगेन्द्रोस्याधिदैवता / सावश्रमसमाद्युम्ना अनेकापौरुषानखान्

ពីនោះៗ បានកើត ‘ម្រឹគាមរគី’ ដែលមាន ម្រឹគេន្ទ្រ ជាអធិទេវតា; នាងមានភាពព្យាយាម និងភ្លឺរលោងដោយអាទ្យុម្នតេជៈ ហើយកាន់កាប់ក្រចកជាច្រើនដែលមិនមែនដោយមនុស្ស។

Verse 48

मूर्च्छनायोजनाह्येषास्याद्रजसारजनीततः / तानि उत्तर मद्रांसपद्गदैवतकं विदुः

មូរឆនា​នេះ​ហៅថា ‘អាយោជនា’ ដែលគេថា​កើតពី​គុណរាជស និង​តត្ត្វៈ​នៃ​រាជនី។ បណ្ឌិតទាំងឡាយ​ដឹងថា​វា​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង ឧត្តរ-មទ្រ អំសបទ និង គទైవតក។

Verse 49

तस्मादुत्तरतायावत्प्रथमं स्वायमं विदुः / तमोदुत्तरमैद्रोयदेवतास्याद्रुवेन च

ដូច្នេះ លំដាប់ដំបូងទៅទិសជើង គេហៅថា ‘ស្វាយម’។ អ្វីដែលនៅខាងជើងនៃតមស គេហៅថា ‘អៃទ្រ’; ទេវតារបស់វាគេថា​មានធ្រុវៈរួមផង។

Verse 50

अपामदुत्तरत्वावधैवतस्योत्तरायणः / स्यादिजमूर्छनाह्येच पितरः श्राद्धदेवताः

ទេវតាដែនកំណត់នៃ ‘ភាពទៅជើង’ របស់ធាតុន้ำ (āp) គេហៅថា ‘ឧត្តរាយណ’។ វាក៏ត្រូវហៅថា ‘អិជ-មូរឆនា’ ផងដែរ; ពិតរៈ (បិតា) ត្រូវបានចងចាំថាជាទេវតានៃពិធីស្រាទ្ធ។

Verse 51

शुद्धषड्जस्वर कृत्वा यस्मादग्निमहर्षयः / उपैति तस्मान्नजानी याच्छुद्धयच्छिकरासभा

ដោយស្ថាបនាស្វរៈ​ឥតខ្ចោះ​នៃ​ឥដ្ឍជ (Ṣaḍja) មហារិសីទាំងឡាយ​ចូលទៅជិត​អគ្គនី; ដូច្នេះ​មូរឆនា​ឈ្មោះ ‘នជានី’ ត្រូវបានស្គាល់។ វាក៏ត្រូវហៅថា ‘សុទ្ធ-យច្ឆិករាសភា’ ផងដែរ។

Verse 52

इत्येता मूर्छनाः कृत्वा यस्यामीदृशभावनः / पक्षिणां मूर्छनाः श्रुत्वा पक्षोका मूर्छनाः स्मृताः

ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីធ្វើមូរឆនាទាំងនេះ អ្នកណាមានភាវនាបែបនេះ ពេលស្តាប់មូរឆនារបស់បក្សីទាំងឡាយ នឹងរំលឹកមូរឆនាដែលហៅថា ‘បក្សោកា’។

Verse 53

नागादृष्टिविषागीतानोपसर्पन्तिमूर्छनाः / नानासाधारमश्चैववडवात्रिविदस्तथा

តាមនាគទ្រឹෂ្ដិ និងវិសគីតជាដើម មូឆ្ឆនា​ចូលមកជិត; វាមានច្រើនប្រភេទ អស្ចារ្យ និងត្រូវបានហៅថា ‘វឌវា’ បីប្រភេទផងដែរ។